Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/8088 K.2009/14646

Taraflar arasındaki kira davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, ... Bulvarı No:27/3 ... Apartmanı altındaki taşınmazın 15.1.2007 tarihinden itibaren yeni maliki olduklarını, davalı bankanın taşınmazın önceki maliki ile 1.2.2000 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile kiracısı olduğunu, 10 yıllık yapılan sözleşmede kira bedelinin yıllık 25.000 USD karşılığı TL+KDV olarak belirlendiğini, taşınmazın bulunduğu yerin merkezi bir yer haline geldiğini, çevredeki taşınmazların satış ve kira bedellerinin çok yükseldiğini, mevcut kiranın ise düşük kaldığını belirterek, yıllık kiranın 150.000,00 YTL+KDV olarak uyarlanmasını istemiştir. Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 1.2.2007 tarihinden itibaren yıllık kiranın 100.000,00 YTL+KDV olarak uyarlanmasına dair verilen kararın davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine, hüküm, Dairemizce, ” Davacılar, taşınmazın yeni maliki olup önceki malik ile davalı arasında düzenlenen akdin tarafı oldukları hususunda taraflar arasında herhangi bir anlaşmazlık bulunmamaktadır.

Davacılar devam eden kira sözleşmesindeki kira bedelinin günün rayiçlerine göre düşük kaldığından bahisle kira sözleşmesinin günün koşullarına uyarlanması istemi ile eldeki davayı açmıştır. Mahkemece yapılacak ...; yerinde uygulama yapılıp, uzman bilirkişiler düşüncesinden de yararlanmak suretiyle; sözleşmenin yapıldığı günden dava tarihine kadar geçen süre içinde, ülkemizin yerleşmiş ekonomik koşullarının etkisiyle sözleşmedeki

2009/8088-14646

yabancı paranın (dövizin) Türk parası karşısında normal artışlarla ulaşması gereken değeri bulunmalı, yine dövizin mevcut durumu belirlenerek iki değer arasındaki farklılık miktarı, sözleşmedeki özel hükümler, kiralananın niteliği, kullanma alanı, konumu, bölgede kira parasını da etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticari gelişmeler gibi değişiklikler, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar ile somut olayda görülebilen objektif etkenlerle karşılaştırılıp, değerlendirilmeli, sonuçta işlem temelinin çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin katlanılamayacak derecede davacı aleyhine bozulduğunun benimsenmesi halinde,

kiracının ne miktar kira parasından sorumlu olacağı belirlenmeli, böylece sözleşmedeki kira parasını, tarafların amacına uygun objektif iyiniyet, hak ve nesafet (MK Md.4, 2/1) kurallarının elverdiği ölçü ve düzeyde ve döviz olarak yapılan sözleşmenin döviz cinsinden uyarlanması gerektiği kuralıda dikkate alınarak uyarlanmalıdır.

Mahkemece, sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin ve açıklanan kural ve yöntemler gözetilmeden, yetersiz bilirkişi raporuna dayanarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bozma nedenidir.” gerekçesiyle bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, mahkemece, davanın kısmen kabulü ile dava konusu ... Mahallesi ... Bulvarı no:27/B ...

Apartmanı Zemin Kat Seyhan ... adresinde bulunan davacıya ait taşınmazın 01.02.2007 tarihinden itibaren başlayan yıllık kira bedelinin 50.000,00- ABD doları +KDV olarak uyarlanmasına, fazlaya dair talebin reddine, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama aşamasında alınan 15.10.2008 tarihli bilirkişi heyeti raporunda, işlemin temelinden çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin davacı aleyhine bozulduğu, dava konusu taşınmazın kira bedelinin 68.476,47-USD’ye uyarlanması gerektiği belirtilmiş, itiraz üzerine alınan 04.03.2009 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ise, kira bedelinin 31.972,USD+KDV olması gerektiği tespit edilmiştir.

Görüldüğü üzere, alınan raporlar arasında, değerlendirmeler ve varılan sonuçlar açısından çelişki bulunmaktadır. Bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler giderilmeden, bunlardan birine itibar edilerek hüküm kurulamaz.

O halde mahkemece yapılacak ...; açıklamalı gerekçeli, taraf ve Yargıtay denetimine elverişli yeni bir uzman bilirkişi heyeti raporu alınmak suretiyle; sözleşmenin yapıldığı günden dava tarihine kadar geçen süre içinde, ülkemizin yerleşmiş ekonomik koşullarının etkisiyle sözleşmedeki yabancı paranın (dövizin) Türk parası karşısında normal artışlarla ulaşması gereken değeri bulunmalı, yine dövizin mevcut durumu belirlenerek iki değer arasındaki

2009/8088-14646

farklılık miktarı, sözleşmedeki özel hükümler, kiralananın niteliği, kullanma alanı, konumu, bölgede kira parasını da etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticari gelişmeler gibi değişiklikler, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar ile somut olayda görülebilen objektif etkenlerle karşılaştırılıp değerlendirilmeli, daha önce alınan raporlar arasındaki çelişki giderilmeli, sonuçta işlem temelinin çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin katlanılamayacak derecede davacı aleyhine bozulduğunun benimsenmesi halinde, kiracının ne miktar kira parasından sorumlu olacağı belirlenmeli, böylece sözleşmedeki kira parasını,

tarafların amacına uygun objektif iyiniyet, hak ve nesafet (MK Md.4, 2/1) kurallarının elverdiği ölçü ve düzeyde ve döviz olarak yapılan sözleşmenin döviz cinsinden uyarlanması gerektiği kuralıda dikkate alınarak uyarlanmalı, ortaya çıkacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin ve açıklanan kural ve yöntemler gözetilmeden, çelişkili bilirkişi raporları birlikte değerlendirilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usule ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.