Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2010/8320 K.2010/17403

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile 2004 yılında yapılan şekerpancarı ekim sözleşmesi uyarınca 125 ton şekerpancarı yetiştirip teslim etmeyi taahhüt ettiğini,eylül ekim ayı sonuna kadar söküm avansının ödenmesi gerektiği halde davalının ödemediğini,bu yüzden ürünü ekili alandan kaldırmakta güçlük çektiğini, 65.397 kg mahsulü kendi imkanı ile söküp teslim ettiğini, bakiye 59.603 kg mahsulün toprak altında çürüdüğünü, bu nedenle zarara uğradığını bildirerek,59.603 kg pancar bedeli alacağının tesbiti ile fazlaya ilişkin hak saklı kalarak 1.000,00 TL’nin yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davasında ise de eksik teslim yaptığı gerekçesi ile davalının teslim edebildiği kısım için kota cezası uygulandığını bildirerek kesinti yapılan 2.180,73 TL nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, sözleşmeye göre taahhüdün % 85 nin altında yapılan teslimin eksik teslim olduğunu ve bu nedenle davacının teslim ettiği mahsül bedelinden kesinti yapıldığını, taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle söküm avansı ödenmediğini savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece ana davanın kısmen kabulü ile 5.678,55 TL nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline, birleşen davanın kabulü ile 2.180,73 TL nin yasal faizi ile tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir. Davacının davalı ile 2004 yılı için yaptığı pancar üretim sözleşmesi ile 125 ton şekerpancarı üretip teslim 2010/8320-16990

etmeyi taahhüt ettiği ve 65.397 kg ürün teslim ederek bedelini tahsil ettiği, taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle kota cezası uygulanarak kesinti yapıldığı ve söküm avansı ödenmediği, 2004 yılında kuraklık nedeniyle davacının da bulunduğu gruptan bazı çiftçilerin hasar tesbiti yaptırarak indirim talep ettikleri ancak davacının hasar tesbit ve indirim talebinde bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılan keşifte taşınmazın 1/3 ünde ürünün toplanmadan toprak altında çürüdüğü gözlenmiş, bilirkişi raporunda da ölçülen alan ve yöredeki verim durumuna göre, bakiye alandan 56.000 kg ürün alınabileceği tesbit edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin teslim başlıklı bölümünde, pancar alımlarına başlama ve bitiş tarihlerinin davalı tarafından belirlenip, 10 gün önceden yazılı olarak üreticilere tebliğ edileceği, üreticilerin bu program dahilinde söküp teslim etmekle yükümlü olduğu,aksi halde masraflar üreticiye ait olmak üzere, üretici nam ve hesabına davalının yapmaya yetkili olduğu, 12.maddesinde, hertürlü tebligatı ve malzemeyi üretici adına teslim almaya yetkili vekil atanacağı, vekile yapılan tebligatın üreticiye yapılmış sayılacağı kararlaştırılmış, davacı ... ...ve...’yı vekil tayin etmiştir.

13.maddede üreticiler arasında müteselsil mesuliyetin olduğu, 14.maddesinde, taahhüt edilen miktarın % 85 inden daha az teslimin eksik teslim olarak kabul edildiği, aradaki farkın A kotası pancarı için oluşan kesin fiyatın % 50 si ile çarpılarak üreticinin borcuna kaydedileceği,hasar tesbiti belgelendirilen üreticilere bu maddedeki cezai müeyyidelerin uygulanmayacağı yazılıdır.

8.maddede üreticiye bakım, sulama, söküm avansını ödeneceği, söküm avansının eylül veya ekim ayı sonuna kadar ödeneceği, avansların miktarı ve ödeme esaslarını şirketin tesbit edeceği kararlaştırılmıştır.

Sözleşme hükümlerine göre söküme başlama ve bitiş tarihleri ile kantar kapanış tarihi bildiriminin davacı üretici vekiline tebliğ edildiği halde davacının 56.000 kg ürünü söküp teslim etmediği, grup temsilcisi ve üretici vekili köy azaları ve muhtarının tuttuğu tutanakta davacının köyünde hasat edilecek mahsulün kalmadığına ilişkin tutanak tutularak imza altına alınmıştır. Davacı söküm avansı alamadığı için sökemediğini savunmuştur.

Davalı ise davacının ve bulunduğu grubun eksik teslim yapması nedeniyle kimseye söküm avansı ödenmediğini bildirmiştir. Buna göre avans ödemesinin miktarı ve koşulları davalı tarafından belirleneceğine ve söküm tarihleri, kantar kapanış tarihleri yetkili vekile tebliğ edildiği halde davacı tarafından bakiye pancarın teslimi yapılmamıştır.

Avans üreticinin sözleşmeye uygun ürün yetiştirmesini teminen alacağına mahsuben borç olarak verildiği 8/f maddesinde ifade edilmiş olmakla, miktar ve ödeme koşullarını davalının 2010/8320-16990

belirleyeceği kararlaştırılmış olup, söküm bedelinin tamamının avans olarak ödeneceği taahhüt edilmemiştir. Davalı şirket sözleşme koşullarının yerine getirilip getirilmemesine göre hiç ödeme yapmayacağı gibi bir miktarını ödeyebilir. Bu durumda söküm ve teslim mükellefiyeti davacıya aittir. Sökümü gereken mahsul bulunduğu ve üreticinin teslim edemediği durumlarda davalı şirkette 5.maddeye göre üretici nam ve hesabına sökmeye yetkili olduğuna göre, davacı bu maddenin işletilmesi için davalıya başvurduğunu da ispat edememiştir. Grup temsilcisi ve köy aza ve muhtarı tarafından da köyde sökümü gereken mahsul kalmadığı bildirilmiştir. Buna göre ana dava ve buna bağlı birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.