Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2012/4191 K.2012/27681

Taraflar arasındaki kira bedelinin uyarlanması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vekili avukat ....geldi karşı taraftan gelen olmadığından ve davacı vekili avukat ...'ın duruşma isteğinden vazgeçtiğini beyan etmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı tarafından 22.5.2008 tarihinde “...” için yapılan ihaleye katılarak 5 yıl süreli “Su Ürünü İstihsal Yeri Kira Sözleşmesi” imzaladığını, 2008 yılı kira bedeli 125.100 TL +KDV olup, sözleşmenin 5. maddesinde de, “kira bedelinin Bakanlıkça her yıl için tespit edilen Devlet İstatistik Enstitüsü Tüketici Fiyatları Endeksi artış oranları dikkate alınarak Tarım İl Müdürlüğünce belirleneceğinin” hüküm altına alındığını, teknik şartnamede avlanabilir stok miktarının çeşitli balık cinslerinden oluşan toplam 42.840 kg ve 125 kg havyar olarak belirlendiğini,

ne var ki ihalenin yapıldığı 22.5.2008 tarihinde yürürlükte olan Yönetmeliğe göre deniz ve dalyan arasındaki balıkların geçişini engelleyecek kuzuluk aralıkları 1.7 cm iken, 21.8.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmeliğe göre kuzuluk aralıklarının 3 cm’ye çıkarıldığını, bu durumda stoktaki avlanabilir balıkların miktarında azalma olacağını, kira bedelinin değişen şartlara göre indirilmesi gerektiğini, ancak bu konudaki taleplerinin davalı tarafından kabul edilmediğini, 2009 yılına ait kira dönemi için bugüne kadar 2012/4191-27681

İtirazi kayıtla toplam 65.000 TL kira bedelini ödemek zorunda kaldıklarını ileri sürerek, işlem temelinin çökmesi nedeniyle 2009 yılı kira bedelinin yeni duruma göre 30.000 TL olarak uyarlanmasına ve sonraki kira artışlarının da bu değer üzerinden yapılmasına, fazla ödemenin iadesine, fazlaya ilişkin haklarının ise saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı, 2008 yılı kira dönemine ait kira bedeli ile 2. yıl kira bedelinin ilk taksiti olan 69.212,50 TL’nin 65.000 TL’lik kısmının itirazi kayıt ileri sürülmeden ödendiğini, bakiye ödemelerin yapılmaması halinde sözleşmenin feshedileceği hususunun ihtaren davacıya bildirildiğini, ödenmeyen kira bedellerinin tahsili için takip başlatıldığını, sözleşmenin 12/a maddesi ve sözleşmenin eki niteliğinde olan teknik şartnamenin 1. maddesi hükümlerine göre talebin kabul edilemeyeceğini, davacının, basiretli bir tacir olarak, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince sözleşmeyi imzaladığını savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, “dava tarihinden geriye doğru kira bedelinin uyarlanmasının talep edilemeyeceği, bu nedenle 7.6.2010 tarihinde açılan dava ile 2009 yılı kira bedelinin uyarlanması talebinde bulunulamayacağı” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, taraflar arasındaki “Su Ürünü İstihsal Yeri Kira Sözleşmesi” ne ilişkin 2009 yılı kira bedelinin, Yönetmelikle değişen yeni şartlara göre uyarlanması ve sonraki yıllara ait kira artışlarının da bu değer üzerinden belirlenmesi istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 12. maddesinin (a) bendinin 1. fıkrasında, “Kiracı, su ürünü istihsal yerinde, su ürünleri ile ilgili kanun, tüzük, sirküler ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca konulacak avlanma yasak, tahdit ve mükellefiyetlere uyulması şartıyla, bütün yıl boyunca normal vasıtalarla avlanabilir.” hükmü, 2. fıkrasında, “Kiracı, konulan yasak, tahdit ve mükellefiyetleri gerekçe göstererek,

kira bedelinden indirim ve kira süresinin uzatılması talebinde bulunamaz.” hükmü, yine “Teknik Şartname”nin 1. maddesinde de, “1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve buna ait Yönetmeliğin ilgili maddelerine, Su Ürünleri Üretim Yerlerinin Kiraya Verilmesine Dair Tebliğe, Bakanlıkça çıkarılan tüm Yönetmelik, tebliğ, genelgelere, ayrıca Bakanlığımızca her yıl yayınlanan Su ürünleri avcılığını düzenleyen sirkülerdeki yasak, sınırlama ve yükümlülüklere aynen uyulacaktır.” Hükmü bulunmaktadır.

“Hummaboğazı Dalyanı” için, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerine göre, balıkların 2012/4191-27681

geçişini engelleyecek deniz ve dalyan arasındaki kuzuluk aralıklarının 1.7 cm iken, 21.8.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelikle 3 cm’ye çıkarıldığı anlaşılmakta ise de, sözleşme ve şartnamenin az yukarda belirtilen açık hükümleri karşısında, davacının bu nedenle kira bedelinin yeni duruma göre indirilmesini talep edemeyeceğinin kabulü gerekir. Kaldı ki, yönetmelikle belirlenen kuzuluk aralıklarının, geçmişteki yıllarda da zaman zaman değiştiği, örneğin 1988-1989.

1989-1990. 1999-2000 yıllarında da 3 cm olarak belirlendiği, dolayısıyla balıkçılık işi ile iştigal eden davacının, kuzuluk aralıklarının zaman içinde değişebileceğini öngöremeyeceğini kabul etmek de mümkün değildir.

O halde açılan davanın bu gerekçeyle reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece davadaki kira bedelinin uyarlanması konusundaki talebinin, 2009 yılı ile birlikte sonraki yılları da kapsadığı göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

Ne var ki yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HMK.’nun 370/4. maddesi gereğince, sonucu itibari ile doğru olan hükmün gerekçesinin, yukarıda açıklandığı şekliyle değiştirilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.