Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2017/4061 K.2017/4305

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıya verdiği borcun ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine haksız itiraz edildiğini ileri sürerek, itirazın iptaline, takibin devamına ve davalının %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

Davalı, davalıdan aldığı borcu ödediğini ancak makbuz almadığını savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; davalının ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2014/1368 sayılı dosyasındaki itirazının kısmen iptaline, takibin 6.000,00TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, davacının icra takip tarihinden önceki döneme ilişkin faiz talebinin reddine, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı, davalıya verdiği borcun ödenmediğini ileri sürerek, bu alacağını istemiş; davalı almış olduğu borcu ödediğini savunmuş; mahkemece ise, öninceleme usulüne uygun yapılmadan devam edilen yargılamada, asıl alacak yönünden davanın kabulüne, işlemiş faiz yönünden reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, öninceleme usulüne uygun yapılmadan, davalının delilleri toplanmadan veya bu hususta kesin ihtarat verilmeden, uyuşmazlığın ne olduğu ve ispat yükünün hangi tarafta olduğu net olarak ortaya konulmadan karar verilip verilmeyeceğine ilişkindir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hukukumuzda ilk derece yargılamasının beş temel aşamadan oluşması öngörülmüştür.

Bunlar sırası ile; dilekçelerin karşılıklı verilmesi, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hükümdür. Bu aşamalar içinde yeni olan ise ön inceleme aşamasıdır.

HMK’nın “ön incelemenin kapsamı” başlıklı 137. maddesinde “dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, 138. maddesi dikkate alınarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verileceği, gerektiği takdirde bu konuda karar verilmeden önce, tarafların ön inceleme duruşmasında dinlenebileceği, ön inceleme duruşmasında tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde uyuşmazlık konularını tam olarak belirleyebileceği, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapacağı,

tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik edeceği ve bu hususların tutanağa geçirileceği belirtilmiştir. Öninceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar ile sınırlı olmak üzere tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi işlemler yapılabilir, ancak tahkikata yönelik işlemler yapılamaz.

Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez (md. 137/2, md 320/3).

Bununla birlikte HMK'nın 27. maddesinde belirtildiği üzere davanın taraflarının, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakları mevcut olup, bu hak çerçevesinde tarafların açıklama ve ispat hakkını kullanabilmeleri gerekmektedir. Şu halde, dava şartları ve ilk itirazlar, sulhe teşvik gibi konular öninceleme safhasında mutlaka tutanağa geçirilip ön inceleme aşamasının icrası ve dairemizin uygulamasına göre duruşma açılması zorunludur.

Yukarıda açıklanan düzenlemeler ve içtihatlar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; önincelemede yapılması gereken uyuşmazlık tespiti yapılmadan, ispat yükünün hengi tarafa düştüğü açıklanmadan, taraflardan buna ilişkin deliller toplanmadan, tahkikat safhasına geçilerek karar verilmiştir. Hal böyle olunca; mahkemece, öninceleme aşaması usulüne uygun şekilde tamamlandıktan sonra tahkikat aşamasına geçilip duruşma açılıp tarafların iddia ve savunmada bulunmalarına imkan sağlandıktan sonra tarafların tüm delilleri toplanarak hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.