Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/14236 K.2007/16061

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 9.7.2003 gününde verilen dilekçe ile borçlu olmadığının tesbiti ve alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen 1.3.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, kira ilişkisinden kaynaklanan menfi tesbit, nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsili, yersiz ödenen proje bedeli ile işçilik paraları ve kar yoksunluğu zararının tahsili istemleri ile açılmıştır. Davalı davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, dava kısmen kabul edilmiştir. Hükmü, davalı kiralayan temyiz etmiştir.

Taraflar arasındaki 1.9.2002 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesinin (d) bendinde “kiracı projenin DHMİ’nce tasdikinden itibaren 30 gün sonra iş ve hizmete başlamak zorundadır. Aksi takdirde tahsis kararı ve sözleşme iptal edilerek sözleşme teminatı irat kaydedilir”, (e) bendinde ise “hizmete başlama tarihi kira ve mali hükümlerin başlangıç tarihidir.” hükümlerine yer vermiştir.

Buna göre, davacı kiracı projenin davalı kiralayan tarafından tasdikinden itibaren 30 gün sonunda işe ve hizmete başlamakla yükümlüdür. Davacı kiralanan işyerinin inşaat projelerini davalı kiracıya tasdik için vermiş, davalı kiralayan projeleri 26.12.2002 tarihinde tasdik etmiştir. Sözleşmenin mali yükümlülüklerinin 26.1.2003 tarihinde başlaması gerekirken davalı kiralayan bu tarihi 8.2.2003 olarak kabul etmektedir. Sözleşmede inşaat

projelerinin davalı tarafından belli bir süre içerisinde onay yükümlülüğü olduğuna ilişkin hüküm bulunmadığından idarenin verilen projeleri 26.12.2002 tarihinde onaylamasında sözleşmeye aykırılık yoktur. O halde, davalı kiralayan sözleşmenin 7. maddesinde hükme bağlanan kira bedeli ile ortak hacim giderlerine katılma payının 3’er aylık dönemler halinde davacı kiracıdan mali yükümlülüklerin başladığını kabul ettiği 8.2.2003 tarihine 10 gün ilavesi ile 18.2.2003 tarihinde talep edebilir. Zira, olaya uygulanması zorunlu Borçlar Kanununun 274. maddesi ilk fıkrası hükmünce kiralayan kiralananı akit dairesinde kullanmaya hazır bulundurdukça kiracı kiranın tamamını ödemekle borçludur.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş, davacının 18.2.2003 tarihinden başlamak üzere 3’er aylık dönemlerde ödemesi gereken kira parası ve diğer giderler toplamının ne olacağı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırmak, bulunacak bu miktarla ilgili davacı istemini reddetmek, mali yükümlülüklerin henüz başlamadığı 22.9.2002 ve 1.2.2003 tarihli fatura muhteviyatıyla ilgili istemi hüküm altına almak, davalı teminat mektubunu kira parası alacağı sebebiyle nakte çevirdiğinden bu istemi ve davacının diğer istemlerini reddetmek olmalıdır.

Değinilen bu nedenler bir yana bırakılarak, sözleşme hükümlerine uygun düşmeyen ve hukuki olan konuda bilirkişi raporuyla bağlı kalınmak suretiyle istem yazılı şekilde hükme bağlandığından karar bozulmalıdır.