Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/15230 K.2007/15689

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 1.11.2006 gününde verilen dilekçe ile geçit irtifakı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 27.6.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ve dahili davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak davacının tapu ile hissedar olduğu 452 parsel yararına, davalılar adına kayıtlı 453 parsel üzerinden geçit hakkı tesisi istemine ilişkindir.

Mahkemece 452 parsel lehine 453 parsel üzerinden 3,5 metre eninde geçit hakkı kurulmasına karar verilmiş, hükmü davalılar Adem ve ... vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece uygun geçit yeri saptanırken öncelikle taraf yararlarının gözetilmesi gerekir. Zira, geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının subjektif arzularına göre değil objektif esaslara uygun belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak, özellikle tarım alanların nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek

gerekir. Bu miktarı aşan bir yol verilecekse bunun gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Somut olaya gelince, 452 parselin mutlak geçit ihtiyacının bulunduğu görülmektedir. Taşınmazın genel yola ulaşabilmesi için en uygun alternatiflerin 449 ve 453 parseller olduğu tesbit edilmiş bu parseller bilirkişi tarafından değerlendirilmiş, sonuçta 453 parsel üzerinden geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde 449 parselde davacının hissedar olduğunu ileri sürmüş ancak bu parselin tapu kaydı getirtilmediği için bu husus tesbit edilememiştir. Mahkemece 449 parselin tapu kaydı getirtilerek davacı bu parselin hissedarı ise 452 parselin geçit ihtiyacı öncelikle davacının paydaşı bulunduğu parsel üzerinden karşılanması gerekir. Komşuluğun verdiği katlanma yükümünü bu parsele yüklemenin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

Davacının kendi hissedarı olduğu parsel varsa geçit ihtiyacının başka parseller üzerinden giderilmesi doğru olmamıştır.

Ayrıca, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre özellikle tarım alanlarında geçidin bir tarım aracının geçeceği gnişlikte, en çok 2,5-3 metre eninde tesisi gerekir. Somut olayda geçit genişliğinin 3,5 metre olarak saptanması uygulamaya uygun düşmediğinden bu nedenle de kararın bozulması gerekmiştir.