Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/7434 K.2007/8153

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 23.12.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davalı ... hakkındaki davanın kabulüne dair verilen 9.2.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanununun 747.maddesine dayanılarak açılmış davacıya ait 616 ve 621 parseller yararına, davalılar adına kayıtlı 913 ve 914 parseller üzerinden geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

Davalılar davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece davanın kabulüne, 914 ve 969 parseller üzerinden geçit hakkı tesisine karar verilmiş, hükmü davalı 914 parsel maliki temyiz etmiştir.

Davacı kendisine ait 616 ve 621 parseller için geçit hakkı kurulmasını istemiş mahkemece 914 ve 969 parseller üzerinden geçit hakkı kurulması yönünde hüküm kurulmuştur. Geçitin kesintisiz olarak kurulması gerekir. Davacının talebinde bulunan 621 parselin genel yola çıkabilmesi için 616 parselden de geçit kurulması gerekmektedir. Bunun için davacıya uygun süre verilerek 616 parseli üzerinden akdi geçit hakkı kurulduktan sonra kesintisiz bir şekilde geçit hakkına karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ile hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Bilirkişi tarafından 914 parselin doğusundan kırmızı renkle boyalı seçeneğin en uygun yol olduğu tesbit edilmiş, mahkemece bu seçenek üzerinden hüküm kurulmuştur. Geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla beraber özünü komşuluk hukukundan aldığından, yol saptaması yapılırken komşuluk hukukunun genel ilkeleri hiçbir zaman gözardı edilmemelidir.

Geçit subjektif arzulara göre değil objektif kurallara uygun belirlenmeli, fedakarlık tüm komşu parseller arasında denkleştirilmelidir. Bütün bu anlatımlardan anlaşılacağı üzere mahkemece uygun geçit yeri tüm seçenekler araştırılarak tesbit edilmemiştir. Dava 913 parsel aleyhine de açılmış olmasına rağmen, geçitin bu parsel veya 913 ve 914 parseller sınırından ortak şekilde kurulması hususu araştırılmamış, kurulamayacaksa nedenleri üzerinde durulmamıştır.

Mahkemece, aleyhine geçit hakkı kurulan 969 parsel maliki ile dava konusu 914 parsel malikinin aynı kişiler olduğundan, 969 parselin davaya katılmasına gerek görülmemiş ise de, geçit hakkı taşınmaz adına tesis edileceğinden davada yer almayan taşınmaz hakkında hüküm tesisi doğru olmamış ancak, 969 parsel kamulaştırılmış ve kamulaştırma kesinleşmiştir.

Türk Medeni Kanununun 705.maddesi hükmünce miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde mülkiyet tescilden önce kazanılır. Böylece 969 parsel kamulaştırılmakla mülkiyeti karayollarına geçmiştir. Bu haliyle artık 969 parsel üzerinden geçit hakkı kurulması düşünülemez.

Yanlız hüküm altına alınacak yerden geçit hakkı kurulmasında karayollarına ilişkin mevzuat yönünden engel bulunup bulunmadığının saptanması amacıyla bilirkişi tarafından düzenlenen rapor da gönderilmek suretiyle ilgili birimden görüş alınmalıdır.

Bu hususun düşünülmemiş olması da doğru değildir. Kabule göre de; Taşınmazların paftasında davacı parselleri ile davalı parselleri arasında Mudurnu deresi bulunmaktadır. Söz konusu dereden karşı tarafa geçilip geçilemeyeceği geçilecekse nasıl geçileceği araştırılmamıştır. Dereden köprü yapılarak geçilmesi sağlanabilirse, nasıl bir köprü yapılması gerektiği ve maliyetinin ne olacağı etraflıca araştırılarak mahkemece geçit seçeneği bu husus da dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Ayrıca kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3.maddesi gereği tapu siciline kaydı gerekirken bu hususun düşünülmemesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.