Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2007/7552 K.2007/8171

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 20.11.2002 gününde verilen dilekçe ile yola müdahalenin meni olmadığı takdirde geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.7.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, ...köyünde tapuya kayıtlı olmayan taşınmazına giden ayrıca köylünün istifadesinde bulunan yolun davalı tarafından sahiplenildiğini ve yoldan geçmesinin engellediğini belirterek yolun davalıya ait olduğu tespit edildiği takdirde davalıya ait taşınmaz üzerinden geçit hakkı kurulmasını istemiş, davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacı taşınmazının tapuya tescili hususunda verilen kesin süre gereğinin usulüne uygun yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

H.U.M.K.’nun 76. maddesince dava konusuna ilişkin olayları anlatmak davanın taraflarına, o olaylara uygun yasa hükümlerini bulup uygulamak ise hakime ait bir görevdir. 04.06.1958 tarih 15/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında vurgulandığı üzere hakim davada sadece tarafların ileri sürdükleri maddi vakıalar ve neticei taleplerle bağlıdır. Onların tavsifleri ile bağlı olmadığından önüne gelen davada iddia ve müdafadaki neticei talepleri karara bağlamak hakimin görevidir. Diğer taraftan anılan yasanın 72. maddesi gereğince hakim iki taraftan birinin talebi olmaksızın resen bir davayı inceleyemez.

Davacı, 24.06.2005 tarihli keşifte hazır edilen teknik bilirkişi ...’in çizdiği anlaşılan krokiye göre A, B, C harfleri ile gösterilen yerler ile krokinin güney yarı bölümünde yer alan ve “davacı yeri” diye yazılan taşınmazın zilyetlik hükümlerine göre mutasarrıfı bulunmaktadır.

Açtığı dava ile, bu taşınmazlarını sözü edilen krokide gösterilen ... ile boyalı olan kısım da dahil olmak üzere kuzey-güney istikametinde uzanan yolu kullanarak tasarruf edegeldiğini, 24 yıldan beri kullandığı yolun krokide ... ile işaretli bölümün davalı tarafça kapatıldığını ileri sürerek, davalının bu haksız davranışının sonlandırılmasını, ... ile boyalı bu yol zemininin davalıya ait olduğunun anlaşılması halinde ise bedelli geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davada istem iki aşamalı olmasına rağmen mahkemece istemin ilk bölümü gözardı edilerek dava ile sadece geçit hakkı isteniyor kabulü ile sorunun çözümüne gidilmiş ve bu cümleden olarak tapuya bağlı olmayan taşınmazlar için hükmen geçit tesis edilemeyeceği düşüncesinden hareketle, öncelikle davacı taşınmazının tapuya bağlanması için davacıya süre verilmiş ve bu konuda verilen süreye de uyulmadığı kabul edilmek suretiyle dava reddedilmiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere, davacının ilk istemi krokide ... ile boyalı taşınmaz bölümünün yol olduğu ve bu kesimin özel mülkiyete dahildir iddiasıyla davalıca kapatılmış olmasından ötürü, buraya yapılan el atmanın önlenmesi istemidir. Davacının dilekçedeki ve aşamalardaki anlatımı ve bilhassa dava dilekçesinin sonuç bölümünde yer alan “davanın kabulü” sözcüklerinin bu anlama geldiği, ikinci istemi ise sonuç bölümünün virgülden sonraki sözcüklerinde yaptığı açıklamalardan anlaşılmaktadır. Sorunun zilyetlik hükümlerine ve genel hukuk kurallarına göre halli gerekirken kararda yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş hükmün bozulması gerekmiştir.