Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/1157 K.2008/7304

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 16.06.2005 gününde verilen dilekçe ile sözleşmeden kaynaklanan alacak istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair verilen 13.06.2007 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı ... ...

Krom A.Ş vekili ve duruşmasız olarak davacı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 27.05.2008 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı ... vekili Av. ... ile karşı taraftan davalı ... A.Ş vekili Av. ... ile davalı Başbakanlık ... vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı.

Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

_K A R A R_

Dava, 07.11.1970 asıl, 01.11.1972 tadil sözleşmeleri uyarınca 2000-2004 yılları arasında ödenmeyen rödovans alacağı 86.250,00 Amerikan Dolarının dava tarihinden geçerli yasal faiziyle davalılardan müştereken ve mütelselsilen tahsili istemiyle açılmıştır. Davalılar davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davalılardan Başbakanlık ... aleyhine açılan davanın husumet noktasından reddine, diğer davalı ...aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 50.505,00 Amerikan Doları karşılığı 74.747,00 YTL rödovans bedelinin dava tarihinden geçerli yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Hükmü, davacı ile davalılardan ...temyiz etmiştir.

1-Davadaki istemin dayanağı, davacı ile dava dışı Etibank Genel Müdürlüğü arasında düzenlenen 07.11.1970 tarihli asıl ve 01.11.1972 günlü ek rödovans sözleşmeleridir. 07.11.1970 günlü sözleşmenin 9. maddesi hükmüne göre kiracı Etibank’ın sözleşmeyle devir aldığı sahaları ve iktisap ettiği hakları kendi müesseselerine üçüncü kişilere veya iştiraklerine devir yetkisi vardır.

Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden ilk kiracı olan dava dışı Etibank Genel Müdürlüğü’nün sözleşmenin bu hükmünden yararlanarak maden işletme sahasını 27.09.1985 tarihinde dava dışı ... Mağnezit İşletmeleri A.Ş’ ye devrettiği, bu şirket tarafından da 27.12.1990 tarihinde Türkiye Çimento ve Toprak San. AŞ’ye temlik işlemi yapıldığı, anılan şirketin de işletme sahasını 01.12.1995 tarihinde ... ...

Tuğla Sanayi A.Ş’ye devrettiği, Başbakanlık Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 14.06.1995 tarihli kararı ile ... ve bağlı kuruluşların özelleştirme kapsamına alındığı bu kararın 20.06.1995 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak ... ve bağlı ortaklıkların kamu paylarının Başbakanlık ...’na geçtiği, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 21.04.1998 tarihli kararına istinaden ...’ın bağlı ortaklığı olan ... ... Tuğla Sanayi A.Ş’deki hissesinin tamamının ... ...

Tuğla Sanayi Ticaret A.Ş’ye satılmasına karar verildiği, bu satış kararına istinaden 05.06.1998 tarihinde hisse satış sözleşmesinin imzalandığı, ... ... Tuğla Sanayi A.Ş’nin şirket unvanının 10.04.2000 tarihinde ...olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır.

Burada üzerinde öncelikle durulması gereken husus; ... ve bağlı ortaklıklar kamu paylarının Başbakanlık ...’na geçmesi ve Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 21.04.1998 tarihli kararına istinaden ...’ın bağlı ortaklığı olan ... ... Tuğla Sanayi A.Ş’deki hissesinin tamamının ... ... Tuğla Sanayi Ticaret A.Ş’ye satılması işleminin hukuki niteliğinin açığa kavuşturulmasıdır.

Hiç kuşkusuz, Başbakanlık ... ...’ın maden işletme hakkını özelleştirme yoluyla ...ye alacağın temliki işlemi ile temlik etmiştir. Yapılan bu temlik işleminden kaynaklanan borçların ne olduğu ise 05.06.1998 tarihli «Hisse Satış Sözleşmesi» başlıklı sözleşmenin 8. maddesinde gösterilmiştir.

Anılan hükme göre «alıcı iş bu sözleşmenin imzalandığı tarih itibariyle şirketin tüzel kişiliğinden ... şirket defter bilanço ve kayıtları ile varsa kayıtlara intikal etmemiş olan tüm alacak hak, borç ve yükümlülükler hakkında idarenin hiçbir sorumluluğu bulunmadığını kabul beyan ve taahhüt eder….» demek suretiyle alt kiracı olan ... Mağnezit Tuğla Sanayi A.Ş’nin tüm alacak hak ve borçlarını yüklenmiştir.

Esasen orta yerde bir ticari işletme devri bulunduğundan davalı ...Borçlar Kanununun 179. maddesi hükmünce de işletmenin borçlarından yasanın öngördüğü çerçevede davacı alacaklıya karşı sorumludur. Kısaca ifade etmek gerekirse davalı şirket hem 05.06.1998 günlü sözleşmenin 8. ve hem de Borçlar Kanununun 179. maddeleri hükmünce davacının rödovans sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarına karşı sorumludur. Ancak;

Yukarıda da vurgulandığı üzere, dava. 2000-2004 yıllarındaki rödovans alacağının tahsili istemiyle açılmıştır.

Hükme dayanak yapılan bilirkişilerin 04.08.2006 tarihli asıl ve 20.07.2007 tarihli ek raporlarında ortaya çıkardıkları alacak ise, 07.11.1970 günlü sözleşmenin 13. maddesinden kaynaklanan ve sözleşmenin diğer tarafı olan Etibak’ın kusurlu hareketi neticesinde sahalardaki arama ve işletme ruhsatlarının düşmesi sonucu maktuen ödenmesi kararlaştırılan tazminata ilişkindir.

Usul hukukunda «taleple bağlılık kuralı» olarak bilinen HUMK.nun 74. maddesi uyarınca ayrıcalıklar dışında hakim her iki tarafın iddia ve müdafaalarıyla bağlı olup ondan fazlasına veya başka bir şeye hüküm veremez. Mahkemece taleple bağlılık kuralı bir yana bırakılarak davacının talep ve davası olmadığı halde yanılgılı değerlendirmeyle ortada tazminata ilişkin bir dava varmışçasına istemin yazılı olduğu şekilde hüküm altına alınması doğru olmamıştır.

Karar açıklanan nedenlerle bozulmalıdır. 2-Yukarıdaki bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesi gerekmemiştir.