Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2008/13488 K.2008/15848

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 08.05.2007 gününde verilen dilekçe ile bayilik sözleşmesinin sona erdiği iddiasına dayalı elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 24.01.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ...Ş. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi isteğine ilişkindir.

Davacı vekili, davacı şirketin 396 ada 10 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı ... Turizim İşletme San. ve Tic. Ltd. Şti.ne verdiği bayilik yoluyla bu hakkını kullandığını, bayisinin de Aygaz A.Ş. ile otogaz satış sözleşmesi yapmış olduğunu, kendilerinin de Aygaz A.Ş. ile 02.01.2001 tarihli çerçeve sözleşme düzenleyerek otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar bayilerinde "Otoaygaz" markası ile satış yapılmasına onay verdiklerini, ancak süre bitmesine rağmen davalıların otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı, yargılama aşamasında 27.07.2007 tarihli dilekçesi ile intifa hakkına konu taşınmaz üzerindeki dava konusu tesislerin kaldırıldığını, davanın konusunun kalmadığını bildirmiştir.

Davalı ...Ş., aralarındaki sözleşme ilişkisinin devam ettiğini, davanın haksız açıldığını, bu nedenle reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, elatmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkin tesislerin kaldırılması ve elatmanın sona erdirilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı belirtilerek karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulmuş, dava açılmasına sebebiyet verildiği belirtilerek yargılama giderlerinin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ...Ş. temyiz etmiştir.

Dosya içeriğine göre, davacı ...nin 396 ada 10 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı ... Turizim İşletme San. ve Tic. Ltd. Şti.ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, ... Akaryakıt Turizim İşletme San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir.

Bu arada davacı, davalılardan Aygaz A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan ... Akaryakıt Turizim İşletme San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait olduğu anlaşılmaktadır. ...

Akaryakıt Turizim İşletme San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Aygaz A.Ş arasındaki otogaz satış sözleşmesinin 01.08.1999 tarihli ve 5 yıllık olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca, taraflar arasında çekişme konusu olmayan diğer bir hususta yargılama aşamasında taşınmaz üzerindeki tesislerin kaldırıldığı hususudur. Bu nedenlede mahkemenin davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurmasında bir isabetsizlik yoktur.

Çekişme, davalı yanın dava açılmasına sebebiyet verip vermediği, diğer bir anlatımla yargılama giderlerinden sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği gibi, dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi, müdahaleye son verilmesi, taşınmaz mülkiyetinin davacıya geçirilmesi gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması halinde artık esas hakkında yargılama yapılmasına ve karar verilmesine gerek kalmaz. Ancak mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi, haksız çıkan tarafı da yargılama giderlerinden sorumlu tutması gerekir.

Somut olayda; mahkemece, davacı yanın elatmanın sona erdirildiğini, tesislerin kaldırıldığını bildirmesi üzerine yargılamaya devamla davanın açıldığı tarihte hangi tarafın haksız olduğunu tespit ederek açıklandığı şekilde sonuca gidilmesi gerekirken tesislerin kaldırılmış olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı, davalı yanın davanın açılmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle yazılı

şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden karar bozulmalıdır.