Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/3690 K.2009/5705

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 28.2.2006 gününde verilen dilekçe ile hasılat kira sözleşmesinden (rödovans) kaynaklanan alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 27.03.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili ve davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, hukuku ... Kömürü Kurumu uhdesinde kalmak kaydıyla Üzülmez 8 nolu maden sahasından davalı şirketin 07.07.1997 -26.07.2001 tarihli rödovans sözleşmesi uyarınca taş kömürü çıkardığını, davalının ürettiği bir kısım bölümün rödovans bedelini ödemediğinin tespit edildiğini, kömürleri kurum kantarından geçirmek zorunda olduğunu ileri sürerek 1998, 1999 ve 2001 yılları rödovans bedeli olarak 17.569,85 YTL ve 3.162,50 YTL, KDV olmak üzere toplam 20.732,35 TYTL.nin ödeme tarihleri ve sözleşme hükümleri dikkate alınarak Ziraat Bankasının kısa vadeli ticari krediler için uyguladığı faiz esas alınarak tahsili isteğinde bulunmuş, 17.12.2007 tarihli ıslah dilekçesi ile istemini toplam 26,897,37 YTL olarak belirlemiştir.

Davalıya usulüne uygun olarak duruşma günü tebliğ edilmiş ise de davaya katılmadığı gibi herhangi bir yanıt da vermemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmü davacı ve davalı temyiz etmiştir.

Dava, yanlar arasında düzenlenen hasılat kira (rödovans) sözleşmesinden kaynaklanan alacak isteğine ilişkindir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 286.maddesi uyarınca hakim, bilirkişi raporu ve görüşü ile bağlı olmamakla beraber Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 275.maddesi hükmü uyarınca, çözümü özel veya

teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir. Mahkemece de Maden Yüksek Mühendisi tarafından hazırlanan 03.07.2002 tarihli bilirkişi rapor ve ek raporu gereğince davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak, anılan raporda davacı kurum teftiş kurulunca yapılan inceleme ile belirlenen veriler esas alınarak değerlendirme yapılmış, davalının eksik rödovans bedeli ödediği sonucuna ulaşılmıştır.

Ne var ki, taraflar arasında sözleşmelere göre, üretimin nasıl yapılacağına ilişkin plan ve projeler TTK.ya sunulmakta ve onaylanmaktadır. Çıkan kömür TTK tarafından gösterilen kantarda tartılıp kantar ve sevk fişi ile nakledilmektedir. TTK. Yapılan üretimin miktarını belirlemek için yerinde ölçüm yapmaya yetkilidir.

Dolayısıyla TTK iddia edildiği gibi kantarlarından geçirilmeden kacak üretime dayalı kömür sevkiyatı yapılsa bile her yıl ne kadar üretim yapıldığını yerinde ölçümlerle belirleyebilecek donanıma sahip bir işletmedir. Dava dilekçesinde belirtilen 12.291.206 ton kömürün 8 nolu sahadan kaçak olarak üretilmesi ve TTK.nın denetimi dışında sevk edilmesi mümkün değildir. Sözleşme hükümleri ile de kaçak üretim halinde TTK.nın sözleşmeyi fesih yetkisi vardır.

Kurum elemanlarınca düzenlenen teftiş ve denetim raporlarında rödovansa esas kömürün, üretilen kömür dışında alış ve stok miktarları da esas alınarak hesaplama yapılmış ise de bunun dayanakları denetime elverişli değildir.

Belirtilen nedenle mahkemece konularında uzman üç kişilik bilirkişi kurulu aracılğı ile yapılacak inceleme ve yukarda içeriği açıklanan sözleşme hükümleri de değerlendirilmek suretiyle oluşacak sonuca göre bir hüküm kurulması gerekirken eksik araştırma ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması gerekmiştir.