Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2009/9714 K.2009/13020

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 16.06.2005 gününde verilen dilekçe ile sözleşmeden kaynaklanan alacak istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulüne, diğer davalı aleyhine açılan ve husumetten red edilen karar kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 13.05.2009 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla San.A.Ş vekili tarafından istenilmekle,

tayin olunan 17.11.2009 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı Konya Selçuk A.Ş vekili Av. ... ile davacı ... vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, 07.11.1970 asıl, 01.11.1972 tadil sözleşmeleri uyarınca 2000-2004 yılları arasında ödenmeyen rödovans alacağı 86.250,00 Amerikan Dolarının dava tarihinden geçerli yasal faiziyle davalılardan müştereken ve mütelselsilen tahsili istemiyle açılmıştır.

Mahkemece, davalılardan Başbakanlık ... aleyhine açılan davanın husumet noktasından reddine, diğer davalı ...aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 50.505,00 Amerikan Doları karşılığı 74.747,00 YTL rödovans bedelinin dava tarihinden geçerli yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesine dair hüküm, davacı ile davalılardan Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş temyizi üzerine, Dairemizin

./..

2009/9714-13020 -2-

5.6.2008 tarihli bozma ilamında özetle “...07.11.1970 günlü rödovans sözleşmenin 9. maddesi hükmüne göre, dava dışı kiracı Etibank’ın sözleşmeyle devir aldığı sahaları ve iktisap ettiği hakları kendi müesseselerine, üçüncü kişilere veya iştiraklerine devir yetkisine istinaden maden işletme sahasını dava dışı ... Kütahya ...İşletmeleri A.Ş’ ye devrettiği, bu şirket tarafından da Türkiye Çimento ve Toprak San.

AŞ’ye (...) temlik işlemi yapıldığı, anılan şirketin de işletme sahasını Konya Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş’ye devrettiği, Başbakanlık Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 14.06.1995 tarihli kararı ile... ve bağlı kuruluşların özelleştirme kapsamına alındığı, ... ve bağlı ortaklıkların kamu paylarının Başbakanlık ...’na geçmesi sonrasında, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 21.04.1998 tarihli kararına istinaden...’ın bağlı ortaklığı olan Konya Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş’deki hissesinin tamamının davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi Ticaret A.Ş’ye satılmasına karar verildiği,

bu satış kararına istinaden 05.06.1998 tarihinde hisse satış sözleşmesinin imzalandığı, Başbakanlık ...’nın ...’ın maden işletme hakkını özelleştirme yoluyla ...ye alacağın temliki işlemi ile temlik ettiği anlaşılmaktadır. Yapılan bu temlik işleminden kaynaklanan borçların ne olduğu ise 05.06.1998 tarihli «Hisse Satış Sözleşmesi» başlıklı sözleşmenin 8. maddesinde gösterilmiştir.

Anılan hükme göre «alıcı iş bu sözleşmenin imzalandığı tarih itibariyle şirketin tüzel kişiliğinden doğan şirket defter bilanço ve kayıtları ile varsa kayıtlara intikal etmemiş olan tüm alacak hak, borç ve yükümlülükler hakkında idarenin hiçbir sorumluluğu bulunmadığını kabul beyan ve taahhüt eder….» demek suretiyle alt kiracı olan Konya Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş’nin tüm alacak hak ve borçlarını yüklenmiştir.

Esasen orta yerde bir ticari işletme devri bulunduğundan davalı ...Borçlar Kanununun 179. maddesi hükmünce de işletmenin borçlarından yasanın öngördüğü çerçevede davacı alacaklıya karşı sorumludur. Kısaca ifade etmek gerekirse davalı şirket hem 05.06.1998 günlü sözleşmenin 8. ve hem de Borçlar Kanununun 179. maddeleri hükmünce davacının rödovans sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarına karşı sorumludur. Ancak dava.

2000-2004 yıllarındaki rödovans alacağının tahsili istemiyle açılmıştır. Hükme dayanak yapılan bilirkişilerin 04.08.2006 tarihli asıl ve 20.07.2007 tarihli ek raporlarında ortaya çıkardıkları alacak ise, 07.11.1970 günlü sözleşmenin 13. maddesinden kaynaklanan ve sözleşmenin diğer tarafı olan Etibank’ın kusurlu hareketi neticesinde sahalardaki arama ve işletme

./.. 2009/9714-13020 -3-

ruhsatlarının düşmesi sonucu maktuen ödenmesi kararlaştırılan tazminata ilişkindir. Mahkemece HUMK.nun 74. maddesinde belirtilen taleple bağlılık kuralı bir yana bırakılarak davacının talep ve davası olmadığı halde yanılgılı değerlendirmeyle ortada tazminata ilişkin bir dava varmışçasına istemin yazılı olduğu şekilde hüküm altına alınması doğru olmamıştır.” denilerek bozulmuş, sonrasında davalı ...nin karar düzeltme istemi Dairemizin 3.11.2008 tarihli ilamıyla red edilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilip, davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile 86.250 Amerikan Dolarının dava tarihi olan 16.6.2005 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte adı geçen davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Hüküm davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre davalı Konya Selçuklu Krom ...Tuğla Sanayi A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Davacı dayanağı 07.11.1970 tarihli rödovans sözleşmesinde rödovans bedelinin yabancı para birimi olan “Amerikan Doları” üzerinden ödenmesi kararlaştırılmıştır. Kural olarak konusu para olan borcun memleket parası ile ödenmesi gerekir. Ancak sözleşme yabancı para borcu üzerinden yapılmışsa Borçlar Kanununun 83. maddesi hükmünce alacaklı yabancı para borcunun vade veya fiili ödeme günündeki rayice uygun Türk parası ile ödenmesini isteyebilir.

Yasadaki fiili ödeme gününden maksat, borçlunun borcunu ifa ettiği tarihtir. Davanın konusu yabancı para alacağına ilişkin bulunduğundan, Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin 3095 Sayılı Yasanın 4/a hükmüne göre, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz uygulanır.

Mahkemece anılan hüküm doğrultusunda yabancı para alacağına yasanın 4/a maddesindeki orana uygun faiz yürütülmesi yerine Türk parasına uygulanacak yasal oranda faiz yürütülmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiş ise de; yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün HUMK.nun 438/VII. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

./....

2009/9714-13020 -4-