Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2010/890 K.2010/3453

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 25.09.2008 gününde verilen dilekçe ile bayilik sözleşmesinden kaynaklanan muarazanın giderilmesi, elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 07.04.2009 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı ...Ş. vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 30.03.2010 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı ...Ş. vekili Av.... ile karşı taraftan POAŞ vekili Av.... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü anlatımları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, davacı şirketin 695 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı ... Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne verdiği bayilik yoluyla intifa hakkını kullandığını, bu arada müvekkilinin ... A.Ş. ile yaptığı sözleşme nedeniyle bayisine otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar otogaz satışına izin verdiğini, ancak sözleşme süresinin dolduğunu, buna rağmen ... A.Ş.nin ve diğer davalının otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş., kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca davacının sözleşme uyarınca gaz satışları sebebiyle kar payı aldığını, bayileri ... Dinlenme Tesisi Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ile otogaz satış sözleşmesi ilişkisinin devam ettiğini, ayrıca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna göre, davacının bir yerde sadece kendi ürünlerinin

satılmasına yönelik olarak yapacağı bir sözleşmenin hükümsüz olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti., kendilerine ihtar çekilmediğini ve davacının onayının devam ettiğini savunmuştur.

Mahkemece, otogaz bayilik sözleşmesinin süresinin 01.02.2003 tarihinde dolduğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ...Ş. temyiz etmiştir.

Davacı yan, intifa hakkı sahibi oldukları taşınmazda bu hakka dayanarak elatmanın önlenmesi isteğinde bulunduğunu ileri sürmekte ise de dayanılan vakıalar doğrultusunda uyuşmazlığın temelini intifa hakkını davacı adına kullanan bayi ve bu bayi ile diğer davalı ...Ş’nin yaptığı otogaz satış sözleşmesi ve bu sözleşmeye onay veren çerçeve sözleşmede tanınan sürenin sona erdiği iddiası oluşturmaktadır.

Dosya içeriğine göre, davacı ... Ofisi A.Ş.nin 695 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı ... Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, ... Dinlenme Tesisi Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan ...

A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan 26. sırada yer alan ... Dinlenme Tesisi Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait olduğu anlaşılmaktadır. Listede ...

Dinlenme Tesisi Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... A.Ş. arasındaki otogaz satış sözleşmesinin Şubat 2000 başlangıç tarihli ve süresi 3 yıl olarak gösterilmiştir.

Çerçeve sözleşmede, otogaz satışına onay süresi sözleşmenin 3-a maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre davacı ..., sözleşme ekindeki listede belirtilen istasyonlarında ... A.Ş.nin "otoaygaz" markası ile satış yapmasını ... A.Ş. ile istasyon arasında imzalanmış olan otogaz satış sözleşmesi sürelerinin sona ermesine kadar izin vermiştir. Süresi sona eren sözleşmelerle ilgili olarak taraflar sona erecek ilk sözleşmenin bitim tarihinden 3 ay önce bir araya gelerek durumu değerlendireceklerdir. Davacı 01.10.2004 tarihinde uzlaşma sağlanamadığını karşı tarafa bildirdiğini belirtmektedir. Davacı yan ayrıca örneği dosya içerisinde bulunan Beyoğlu 41. Noterliğinden

30.03.2007 tarihli ihtarnameyi gönderdiği anlaşılmaktadır.

Çerçeve sözleşme dikkate alındığında sözleşmenin süreli olduğu ve yenilenmesinin tarafların anlaşmasına bağlı bulunduğu, davacı ... ile davalılardan ... A.Ş. arasında böyle bir mutabakatın sağlanamadığı, tam aksine davacının söz konusu sözleşmeyi yenilememe konusundaki iradesini karşı tarafa bildirdiği görülmektedir. Davacı şirket, bununla birlikte dosya içerisinde bulunan ve gönderildiğini iddia ettiği ihtarnamelere rağmen ve davanın açılmasından sonra da çerçeve sözleşmeye göre kendisine düşen kar payını almaya devam ettiği dosya içerisindeki belgelerden anlaşılmaktadır. Bütün bunlardan ayrı olarak davalı ...Ş. 29.11.2006 tarihli yazılı bildirimle POAŞ'ın otogaz satışı yapılan istasyonlara kendi amblemlerinin konulmasını i stendiğini savunmuştur.

Bayilik sözleşmeleri kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle bayilik sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde Borçlar Kanununun sözleşmeye ilişkin genel hükümlerinden yararlanılmaktadır. Bilindiği gibi sözleşme “iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan etmeleridir” şeklinde tanımlanmaktadır. Borçlar Kanununun 1. maddesinde tanımını bulan sözleşmenin tamamlanabilmesi için rıza beyanı açık olabileceği gibi zımni (örtülü) de olabilir.

Taraflar arasındaki 02.01.2001 tarihli sözleşme ile davalılar arasındaki otogaz satış sözleşmesinin süresi sonuna kadar davacının intifa hakkı sahibi olduğu taşınmazda bu hakkını kullandırttığı bayisinin otogaz satışına oluru vardır. Otogaz satışı sözleşmesi sona ermeden önce de değinilen çerçeve sözleşmesinin 3-a maddesi gereği sözleşmenin süresinin uzatılmayacağı da davalılara bildirilmiştir.

Ancak davalıların çekilen ihtarlara rağmen faaliyetlerini sürdürdükleri ileri sürülmektedir. Dosya içerisinde davalılar arasında düzenlenen otogaz satış sözleşmesi bulunmamaktadır. Sadece ... Dinlenme Tesisi Tur. Pet. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin 28.01.2000 tarihli otogaz satış teklifini gösteren belge vardır.

Burada otogaz satış sözleşmesinin incelenmesi onay sözleşmedeki sürenin denetlenmesi ve taraflar arasındaki onayın zımni olarak devam edip etmediğinin saptanması açısından önemlidir.

Gerçekten de, sözleşme süre bitmesine rağmen aynı koşullarda fiilen devam ettirilmiş ise onayın varlığı kabul edilir. Sözleşmenin kurulmasında olduğu gibi devamında da tarafların rızasının açık ya da örtülü olabileceği kuşkusuzdur. Davacı yanın sözleşme ilişkisinin sürdürülmesine dair açık bir beyanı yoktur. Susma (olumlu ya da olumsuz) bir beyanda bulunma olarak kabul edilemez. Ancak bazı durumlarda, Borçlar Kanunu 1/2 maddesi

anlamında örtülü bir irade beyanı sayılabilir. Bu örtülü beyanın karşı taraf açısından olumlu yönde bir irade beyanı kabul edilip edilmeyeceği Türk Medeni Kanununun 2. maddesi uyarınca değerlendirilerek saptanmalıdır. Ayrıca, karşı tarafın susmanın kendisine örtülü bir irade beyanı olarak bağlanmasına yol açan olguları bilmesi ya da bilebilecek durumda olması gerekir.

Somut olayda taraflar tacirdir. Eylemli olarak iddia edildiği gibi dört yılı aşan otogaz satışına ses çıkartılmaması, kar payı almaya devam edilmesi ve savunulduğu gibi 29.11.2006 tarihli bildirim ile ... A.Ş’nin otogaz tesislerinde kendi amblem ve logolarını kullanmasının istenmesi olgularının karşı tarafça sözleşmenin aynı koşullarda devam ettiğinin kabulü anlamına geleceği kuşkusuzdur. Davacı yanın bu durumu basiretli bir tacir olarak öngörmesi gerekir.

Yapılan tüm bu açıklamalar karşısında taraflar arasındaki otogaz satışına dair çerçeve sözleşmenin sona erdiğinin ileri sürülmesi Türk Medeni Kanununun 2. maddesi kapsamında dürüst davranma kurallarıyla bağdaşmayacaktır. Bu nedenlerle mahkemece, tarafların delil olarak bildirdikleri amblem ve logolara ilişkin 29.11.2006 tarihli yazı örneği ile davalılar arasında düzenlenen otogaz satış sözleşmesinin temin edilmesi ve tüm bu delillerin yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda incelenerek davacının 30.03.2007 tarihinde gönderdiği ihtarnameden sonra başlayacak otogaz satış sözleşmesi dönemi için onay iradesinin ortadan kalktığı da gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak davanın kabulü doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.