Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/5091 K.2011/6464

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 09.04.2008 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi ve meranın aidiyetinin tesbiti istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 30.12.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... Tüzel Kişiliği, kadastro tespitinde davalı köyün sınırları içinde bırakılan kadim meralarına davalı köyün hayvan sokarak elattığını ileri sürerek meraya elatmanın önlenmesi ile aidiyetinin ...Köyüne ait olduğunun tespitini istemiştir.

Davalı ... Tüzel Kişiliği ise davalı yerin kendi köylerine ait kadim mera olduğunu, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının kadimliği ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı köy temyiz etmiştir.

Dava, meranın aidiyetinin tespiti ve elatmanın önlenmesine ilişkindir. Mera, yaylak ve kışlaklara ilişkin uyuşmazlıklar ferman, şer’i ilam, tahsis kararı vs resmi belgelere veyahutta kadim yararlanma hakkına dayanılarak çözümlenir. Somut olayda, taraf köylere ait kesinleşmiş tahsis kararı bulunmadığı ve kadim yararlanma hakkına dayanılarak uyuşmazlığın çözümlenmesi istenildiği anlaşılmakta ise de, öncelikle dava konusu yer ile ilgili olarak 4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca mera komisyon çalışması yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, komisyon çalışması başlamış ise tahdit, tespit ve tahsis çalışmalarının kesinleşmesi beklenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Eğer mera komisyon çalışması yok ise, davacının kadim yararlanma hakkı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için 31.05.1965 tarihli 1960/4 E, 1965/2 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtildiği gibi mülki sınırlar nazara alınmaksızın çekişmeli mera arazi de tespit edilmeli, dava konusu yerlerde yararı bulunmayan komşu belde veya köy sakinleri arasından araziyi iyi bilen yaşlı ve tarafsız kimseler mahalli bilirkişi seçilmeli, mahallen keşif icra edilerek mahalli bilirkişiler aracılığı ile çekişmeli meranın arazideki sınırı saptanmalı,

mahalli bilirkişilerin bilmedikleri konular hakkında mahalli bilirkişi seçiminde uygulanacak kural uyarınca tarafların gösterecekleri tanıkların bilgilerine başvurulmalı ve kendileri arazi başında dinlenerek ve merada taraflardan hangisinin yararlandığı,

müştereklik halinin mevcut olup olmadığı sorularak sözleri gerekçeye dayandırılmalı, teknik bilirkişiye mahalli bilirkişi ve tanıkların gösterdikleri sınırlar tek tek işaret ettirilmeli, kendisine keşfi izlemeye ve infaza elverişli, tereddüte mahal vermeyecek şekilde ölçekli kroki düzenlettirilmeli, sonra tüm deliller değerlendirmeye tabi tutulmalı, varılacak sonuç dairesinde bir hüküm kurulmalıdır.

Somut olayda her ne kadar taraflar keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler üzerinde anlaşmış ise de, meraların aidiyeti kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahalli bilirkişi seçimi yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda yapılmalıdır. Dinlenen iki mahalli bilirkişinin de 1962 ve 1953 doğumlu oldukları anlaşıldığından, bunların yerine komşu köylerden mümkün olduğunca yaşlı kişiler mahalli kişi olarak dinlenmelidir. Diğer taraftan davacı köyün delil dilekçesinde gösterdiği tanıklar da dinlenmemiştir.

Bu itibarla; mera komisyon çalışması var ise bu çalışmanın sonucu beklenmeli, mera komisyon çalışması yapılmamış ise yukarıda açıklandığı şekilde kadim yararlanma hakkı araştırılmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.