Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2011/6966 K.2011/8256

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 30.04.2007 ve 10.07.2007 gününde verilen dilekçeler ile elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine bozma ilamına da uyularak yapılan duruşma sonunda; Aygaz A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti bulunmadığından reddine, diğer davalılar yönünden davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 28.09.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ...Ş. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, davacı şirketin 136 ada 1 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı Akman Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd.

Şti.'ne verdiği bayilik yoluyla intifa hakkını kullandığını, bu arada müvekkilinin Aygaz A.Ş. ile yaptığı sözleşme nedeniyle bayisine otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar otogaz satışına izin verdiğini, ancak sözleşme süresinin dolduğunu, buna rağmen Aygaz ...nin ve diğer davalının otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleştirilen davada ise, bayisi Akman Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti.'nin Aygaz A.Ş. ile değil Mogaz A.Ş. ile otogaz satış sözleşmesi imzaladığını, aynı şekilde Mogaz A.Ş. ile de çerçeve sözleşme imzaladıklarını beyanla taleplerini tekrarlamıştır.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, otogaz bayilik sözleşmesinin süresinin 20.03.2005 tarihinde dolduğu belirtilerek davanın kabulü ile tesislerin kaldırılması ve Aygaz ...ye teslimine karar verilmiş, hükmü taraflar temyiz etmişlerdir.

Yerel mahkeme kararı, davalı ...Ş.'ye husumet yöneltilemeyeceği, bu davalı aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

Davalı ...Ş.nin temyiz itirazları da, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 02.01.2001 tarihli onay sözleşmenin sona erip ermediği hususu oluşturduğundan davalının savunmasında belirttiği delilleri toplanarak sözleşme ilişkisinin devam edip etmediği araştırılarak sonucuna göre bir hüküm kurulması gerektiği belirtilerek kabul edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuş, Aygaz A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiş, yargılama aşamasında taşınmaz üzerindeki otogaz tesisleri kaldırıldığından, Mogaz ve Akman Akaryakıt Tur. Taş. İşl. Tic. San. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulmuş, hükmü davalı ...Ş. temyiz etmiştir.

Bilindiği gibi, dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi, müdahaleye son verilmesi, taşınmaz mülkiyetinin davacıya geçirilmesi gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması halinde artık esas hakkında yargılama yapılmasına ve karar verilmesine gerek kalmaz. Ancak, HUMK’nun 417. maddesi gereğince yargılama giderlerinden davadaki hangi tarafın sorumlu tutulması gerektiğinin tespiti için yargılamaya devam olunması dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespiti gerekir.

Dairemizin hükmüne uyulan bozma ilamında davalının savunmasında belirttiği belgeler temin edildikten sonra onay sözleşmenin dava tarihi itibariyle sona erip ermediği hususunun saptanması gerekmektedir. Bu saptama hangi tarafın haklı olduğu, diğer bir anlatımla davalının dava açılmasına sebebiyet verip vermediği hususu açıklığa kavuşacaktır.

Mahkemece bozma ilamı doğrultusunda araştırma yapılmamış, diğer bir anlatımla davalının dava açılmasına sebebiyet verip vermediği hususu irdelenmemiştir. Yargılama giderlerinden hangi tarafın sorumlu tutulacağının saptanabilmesi için bozma uyarınca araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.