Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2013/10642 K.2013/13967

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 24.02.2009 gününde verilen dilekçe ile mecra irtifak hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 28.11.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanunun 744. maddesi gereğince mecra irtifakı kurulması isteğine ilişkindir.

Davalı ... vekili davanın reddini istemiş,bir kısım davalılar davaya itirazlarının olmadığını bildirmiş,bir kısmı ise duruşmalara katılmamıştır.

Mahkemece,davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 744. maddesi uyarınca “Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.”

Mecra irtifakı kurulması istemine ilişkin davalarda, irtifak hakkı taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından, leh ve aleyhine irtifak hakkı kurulması istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına mecra irtifakı kurulacak taşınmaz müşterek mülkiyete konu ise, dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Mecra irtifakı kurulması isteğine ilişkin davalar, özünü komşuluk hukuku ilkelerinden alması nedeniyle yapılacak araştırma ve incelemede, öncelikle davacının mecra ihtiyacının bulunup bulunmadığı saptanmalıdır.

İhtiyacın saptanması halinde de, çevre taşınmazların tamamının üzerinde irtifak hakkı kurmaya elverişli olup olmadığı incelenip, hukukun genel bir ilkesi olan “fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi” uyarınca taraf yararları da gözetilerek en az masrafı gerektiren ve bundan da en az zarar görecek kişi taşınmazı üzerinden mecra irtifakının bağlanacağı su, elektrik, gaz ve benzerine ait yol ya da kaynak ile yararına mecra hakkı kurulan taşınmaz arasında kesintisiz bağlantı sağlayacak şekilde kurulmalıdır.

Ayrıca mecranın niteliği, nasıl ve hangi araçlarla geçirileceği ayrıca belirlenerek kararda gösterilmelidir.

İrtifak hakkının bedeli, taşınmazların niteliğine göre uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak saptanmalı ve bedel hükümden önce mahkeme veznesine depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Davanın niteliği gereği, yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır.

Anılan maddenin son fıkrası uyarınca, istem halinde gideri davacı tarafından karşılandığında mecra hakkının tapu siciline kaydına da karar verilmelidir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; mahkemece yapılan yargılama ve araştırma sonucunda ,davacılara ait 102 parsel lehine davalılara ait 100 parsel sayılı taşınmazdan doğalgaz hattı geçirilmek üzere mecra irtifak hakkı tesis edilmiştir. Lehine irtifak hakkı kurulan 102 parsel ile aleyhine irtifak hakkı tesis edilen 100 parsel sayılı taşınmaz arasında dava dışı 101 parsel sayılı taşınmaz bulunmaktadır.

Davacı taraf 101 parsel maliklerinin doğalgaz boru hattı geçirmelerine itiraz etmediklerini ve bu nedenle bu parsel aleyhine dava açmadıklarını belirtmiş isede, bu şekilde kurulan mecra hakkı kesintisizlik ilkesini ihlal etmiştir. Bu nedenle 101 parsel sayılı taşınmazdan akdi veya hükmen mecra hakkı tesis edilmeden sadece 100 parselden mecra hakkı tesisine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak işlem, davacı tarafa tapu kaydında 101 parselden akdi mecra hakkı tesis etmesi için süre verilmesi ya da davacının 101 parsel aleyhine açaçağı mecra hakkı istemli davanın eldeki dava ile birleştirilmesi ve sonucuna göre kesintisiz irtifak hakkı tesis etmekten ibarettir.

Yapılan inceleme ve araştırma yeterli görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.