Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2015/6579 K.2017/9702

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 13.01.2014 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 07.01.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, maliki bulunduğu 1523 ve 1524 parsel sayılı taşınmazları yararına davalılara ait 1180 parsel sayılı taşınmazdan veya mahkemece uygun görülecek bir yerden genel yola çıkabilmek için geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davalılar, mahkemenin uygun göreceği yerden geçit verilmesini beyan etmişlerdir.

Mahkemece, davacıya ait 1523 ve 1524 parsel sayılı taşınmazlar yararına davalılara ait 1180 parsel sayılı taşınmazda, bilirkişi rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen 234,41 m2'lik kısımdan geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hükmü, davalılar temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanunu'nun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5 - 3 m) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanunu'nun 748/3 ve 1012. Maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün "irtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili" başlıklı 30. Maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir.

Somut olayda; aleyhine geçit kurulmasına karar verilen 1180 parsel sayılı taşınmazdan çok daha fazla yüzölçümüne sahip bulunan ve bilirkişi raporlarında alternatif geçit yeri olarak gösterilmekle birlikte en uygun geçit yeri olarak da belirtilen 1703 parsel sayılı taşınmazda, bu parselin malik ya da malikleri de davaya dahil edilmek suretiyle A harfi ile gösterilen 242.98 m2'lik kısımdan geçit kurulması komşuluk hukuku ilkelerine ve taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibine daha uygun olup bu taşınmaz üzerinden geçit kurulması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile 1180 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit kurulması doğru görülmemiştir.

Diğer taraftan, geçit hakkı bir gayrımenkul mükellefiyeti olduğundan lehine geçit istenen davacı parselleri ayrı ayrı bağımsız olarak değerlendirilmeli, dava konusu her bir parsel yararına geçitin başladığı yerden ulaştığı genel yola kadar olan güzergahtaki aleyhine geçit kurulan tüm parseller ayrı ayrı belirtilmelidir.

Davacının kendi parselleri arasında da kesintisiz bağlantının gerçekleştirilmesi için hükmen her bir davacı parseli ile devamındaki davacı parselleri arasında kesintisiz olarak ulaşımı sağlayacak şekilde geçit kurulmalıdır.

Davacıya ait 1524 ve 1523 parsel sayılı taşınmazlar yararına geçit hakkı kurulmuş ise de, geçit yerinin sadece 1524 parsel sayılı taşınmaza bağlanmış olması ve 1523 sayılı parselin yine davacıya ait 1524 sayılı parselden geçen kısmı için hükmen geçit hakkı kurulmamış olması kesintisizlik ilkesine aykırıdır.

Bilirkişi raporlarında en uygun geçit yeri olarak gösterilen 1 no'lu ve A harfli alternatifin bulunduğu 1703 parsel sayılı taşınmaz ile davacı taşınmazı ya da yol arasında kot farkı bulunduğuna ilişkin hiç bir açıklama ve görüş yer almamaktadır. Bu husus sadece son duruşmada davacı tarafından ileri sürülmüş olup, mahkemece karara dayanak yapılması, geçit yerinin objektif esaslara göre belirlenmesi gerektiği prensibine aykırılık oluşturmuştur. Ayrıca, davalıların davayı kabul ettiklerine ilişkin usulüne uygun bir kabul beyanları da bulunmamaktadır.

Belirtilen bu yönler gözardı edilerek, davacıya ait her bir taşınmaz bağımsız olarak değerlendirilmek suretiyle, kesintisizlik ilkesine ve fedakarlığın denkleştirilmesi prensibine uygun şekilde geçit hakkı tesisi gerekirken, eksik araştırma, inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeplerle hükmün bozulması gerekmiştir.