Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2016/5824 K.2016/9699

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 22.05.2013 gününde verilen dilekçe ile inanç sözleşmesine aykırılık nedeni ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 25.12.2015 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacı ... vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 22.11.2016 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Av. ... geldi. Başka gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen tarafın sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KA R A R

Davacı vekili 22.5.2013 tarihli dilekçesi ile dava dışı ... ile yapılan 15.08.2005 tarihli anlaşma ve 11.05.2006 tanzim tarihli davalı ... imzasını taşıyan "boş" olarak tanzim edilmiş bono, 05.05.2008 tanzim tarihli davalı ... imzasını taşıyan ibraname, 05.06.2008 tarihli davalı ... imzasını taşıyan ibraname ve davalı ... tarafından dava konusu 7 nolu bağımsız bölümün satışı ile ilgili davacının eşi ...'ya verilen 11.5.2006 tarihli noter vekaletnamesine dayanıp ve son malik İbrahim Günel aleyhine açılan tapu iptali ve tescil davasının ...

Asliye Hukuk 2012/487-583 sayılı dosyasında Dairemizin bozma ilamına uyularak TMK’nın 1023 ve 1024. maddeleri gereğince reddine karar verildiği ve 30.03.2013 tarihinde kesinleştiğini ileri sürerek önceden mülkiyeti kendisine ait olan 7 no’lu meskenin mülkiyetini kaybetmiş olması nedeniyle 150.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi olmak üzere toplam 170.000 TL’nin davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı ... vekili ve dahili davalılar 05.08.2013 tarihinde vefat eden ... mirasçıları vekili Dairemizden geçip kesinleşen ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/487-583 sayılı dosyasında 22.07.2009 tarihli dilekçesi ile davacının sadece son malik ... aleyhine açmış olduğu tapu iptali ve tescil davasında taraf olmadıklarını,

tazminat davasının bir yıllık ve on yıllık zamanaşımına tabi olduğu, davacının inanç sözleşmesine aykırı olarak taşınmazın devredildiğini, 2012/487 – 583 sayılı ... Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasında 22.07.2009 dava tarihinde öğrendiğini öncelikle zamanaşımı, veya davacının ibraz ettiği belgelerdeki imzaların kendilerine ait olmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın inanç sözleşmesine aykırılık nedeni ile tazminat istemine ilişkin olduğu, davacının açacağı tazminat davalarının bir yıllık ve on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, zamanaşımı süresinin davalının taşınmazı İnanç sözlemesine aykırı olarak üçüncü bir kişiye devrettiğini öğrendiği tarihten başlayacağını, davacının davalının inanç sözleşmesine aykırı hareket etmiş olduğunu .... Asliye Hukuk Mahkemesinin (Dairemizin bozma ilamından önce) 2009/335 Esas sayılı davayı açtığında öğrendiğini; ancak, o davada davalı olarak yalnızca ...'i davalı olarak gösterdiğini, bu durum karşısında davalı ... ve ...'a süresi içinde açılmamış bulunan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, inanç sözleşmesine aykırılık nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

İnançlı işlemler, inananın teminat oluşturmak veya yönetilmek üzere mal varlığı kapsamındaki bir şey veya hakkını, inanılana devretmesi ve inanılanın da inanç anlaşmasındaki koşullara uygun olarak inanç konusu şeyi kullanmasını, amaç gerçekleştiğinde ise belirlenen şekilde inanana iade etmesini içeren işlemlerdir.

İnançlı bir işlem ile inanan, sahibi olduğu bir mülkiyet veya alacak hakkını inanılana kazandırıcı bir işlemle devretmekte ancak borçlandırıcı bir sözleşme ile de onu bazı yükümlülükler altına sokmaktadır.

İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye “inanan” adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de “inanılan” denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise “inanç konusu şey” olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.

İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşullara uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tekrar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklenmektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.

İnanç sözleşmesi, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ancak, yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.

Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş delil başlangıcı niteliğinde bir belge varsa HMK’nun 202. maddesi uyarınca inanç sözleşmesi “tanık” dahil her türlü delille ispat edilebilir.

Yazılı delille veya delil başlangıcı yoksa inanç sözleşmesinin ikrar (HMK m.188) yemin (HMK m.225 vd) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır. Davacının yemin deliline dayanması halinde mahkemenin davacıya bu hakkını hatırlatması gerekir.

İnanç sözleşmesinden doğan davalar için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden 818 sayılı Borçlar Kanununun 125. maddesi 6098 sayılı yeni Borçlar Kanununun 146. hükmü gereğince inanç sözleşmesinden kaynaklanan davalarda zamanaşımı süresi on yıl olarak kabul edilmektedir.

İnanç da bir sözleşme olup, genel zamanaşımı süresine tabi ise de buradaki sürenin başlangıcı, inanç gösterilenin borcunu yerine getirmeyeceği konusundaki tavrının ortaya çıkması ile başlar. Diğer bir anlatımla, inanç gösteren kişinin hakkına yargısız ulaşabileceği umudunun tükendiği tarih zamanaşımı süresinin başlangıcını teşkil eder.

Somut olayda zamanaşımı davacı tarafın ... Asliye Hukuk Mahkemesinde 22.07.2009 tarihli dilekçesi ile dava konusu taşınmazın son maliki olan davalı ... aleyhine açmış olduğu inanç sözleşmesi ve muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil davasının, ....

Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.10.2012 tarih 2012/487 Esas – 2012/583 sayılı davanın reddine dair kararının Dairemizin 07.02.2013 tarih 2012/14784 Esas – 2013/1657 Karar sayılı ilamı ile onanıp karar düzeltme yoluna başvurulmadığından 30.03.2013 tarihinde kesinleştiği tarihten başlar. Çünkü davacının inanç umudu bu tarihte bitmiştir.

İnanç sözleşmesine aykırılık nedeniyle tazminat istemine ilişkin eldeki dava 22.05.2013 tarihinde açılmış olmakla davada zamanaşımı süresi dolmamıştır. Bu nedenle tarafların delilleri toplanarak işin esası hakkında inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerekir. Yazılı şekilde zamanaşımı süresinin dolduğundan söz edilerek davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.