Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2021/1702 K.2021/3400

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 19.02.2015 gününde verilen dilekçe ile mirasın hükmen reddi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 19.04.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, müvekkillerinin, muris ...’ın mirasçı olduklarını, davacıların ...’ın vefat ettiğini, davalı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin alacaklısı olduğu İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2015/475 Esas sayılı dosyasından gönderilen icra emri ile öğrendiklerini, murisin terekesinin borca batık olduğunu belirterek mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2015/475 Esas sayılı dosyasının dayanağı olan borcun asıl borçlusunun ... olduğunu ancak vefatı nedeniyle mirasçıları aleyhine takip yürütüldüğünü, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, murisin ölüm tarihi itibariyle terekesinin açıkça borca batık olup olmadığının ve mirasçıların terekeyi kabul anlamına gelen işlemler yapıp yapmadıklarının araştırılması gerekmektedir. Türk Medeni Kanununun 605/2 maddesi hükmü gereğince mirasın hükmen reddine (terekenin borca batık olduğunun tespitine) ilişkin talepler, süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır.

Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2). Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.

İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir.

Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü v.b. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

Ayrıca TMK'nın Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına ilişkin Tüzüğün 39/2. fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması zorunludur. Davanın niteliği gereği davalı-alacaklının, murisin terekesinin borca batık olduğunu bilmemesi, bilmesinin de mümkün olmaması yapılan yargılama sonrasında terekenin borca batık olup olmadığına karar verilmesi durumunda yargılama giderlerinden davalının değil davacıların sorumlu tutulması gerekmektedir.

Somut olayda; davacıların murisi ...’ın 11.06.2007 tarihinde vefat ettiği, davalı tarafından davacılar aleyhine 15.01.2015 tarihinde İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2015/475 Esas sayılı dosyası ile borcun dayanağı "11291005 numaralı aboneye ait 2011/1. dönem ve 2012/5. dönem elektrik kullanım bedeli" olan icra takibi başlatıldığı, davacılar aleyhine gönderilen ödeme emrine davacılar tarafından 21.01.2015 tarihinde itiraz edildiği ve takibin durduğu, mahkemece murisin aktif malvarlığı tespit edilemediği ancak murisin ölüm tarihi itibariyle bir borcu bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar mahkemece, murisin terekesinin pasifi bulunmadığından davanın reddine karar verilmiş ise de; alacaklı ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin davacılar adına başlatmış olduğu takibin, murisin borcundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı yönünden yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir.

Mahkemece, davacıların mirasın reddinin tespitini talep etmelerinde hukuki yararları bulunduğu da göz önüne alınarak davanın dayanağı olan İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2015/475 Esas sayılı icra dosyasındaki borcun dayanağının muristen kaynaklanıp kaynaklanmadığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlendikten sonra hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.