Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2007/7040 K.2008/7044

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili ile davalılar tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, ...İl Sağlık Müdürlüğü binasındaki elektrik işlerinin davalı şirkete yaptırılması ve 2 no’lu kesin hakedişle, iş bedelinin fazla ödendiği; diğer davalı ...’ın ise; kontrol mühendisi olarak hakedişi kontrol etmeden imzalamak suretiyle Hazinenin zararına sebep olduğu ileri sürülerek, 3.051.417.580 TL. alacağın ödeme tarihi olan 07.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili 04.06.2007 tarihli ıslah dilekçesiyle de 896.571.670,00 YTL tutarındaki varlığı ileri sürülen Hazine alacağının tahsilini talep etmiştir.

Mahkemece, davanını kabulüne, 3.947,99 YTL'nin dava tarihinden işlemiş yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve verilen karar taraflarca temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre Hazine vekilinin temyiz itirazının reddi gerekmiştir.

2-... İl Sağlık Müdürlüğü ve Dispanser binalarına ait elektrik tesisatı işlerinin davalı ... Ticaret Ltd. Şti.’ne yaptırılması sonucu idarece, 07.08.2001 tarihinde ve (2) numaralı kesin hakedişte gösterilen iş bedelinin 3.051.417.580 TL. tutarındaki kısmının, yüklenici tarafından hak edilmediği ve dolayısıyla yüklenici şirkete fazladan ödendiği davacı tarafından ileri sürülmektedir.

Davalı yüklenici şirket ile idare arasında yapıldığı bildirilen sözleşme, dosya kapsamına sunulmamış ise de. Sağlık Bakanlığı ile davalı şirket arasındaki akdî ilişki, niteliğince, Borçlar Kanunun 355. maddesinde tanımlandığı üzere; bir “eser” sözleşmesidir. Sağlık Bakanlığı iş sahibi; davalı şirket ise, yüklenicidir. Davalı ...’da. 07.08.2001 tarihli kesin hakedişi elektrik teknikeri olarak imzalamıştır. (2) numaralı kesin hakedişte gösterilen iş bedeli 8.413.500.600 TL.

(8.413,50 YTL). tutarında olup. 616.527.140 TL (616,53 YTL). tutarındaki kısmının yükleniciye ödenmediği, davacı tarafça kabul edilmektedir.

Mahkeme tarafından yerinde keşif yapılmak suretiyle, bilirkişi kuruluna yaptırılan inceleme sonucu sunulan 18.12.2006 günlü bilirkişi kurulu raporunda; (2) numaralı hakedişte yapıldığı yazılı olduğu halde yapılmayan yani eksik bırakılan imalâtların bedelinin 2.053.060.950 TL. olduğu; (4) numaralı hakedişle ödenen eksik imalâtların toplam tutarının ise; 1.871.232.300 TL. olduğu ve ayrıca (2) numaralı hakedişte gösterilmeyen fazla imalâtlarında mevcut olduğunun tesbit edildiği açıklanmıştır. Aynı bilirkişi kurulunca düzenlenen ek raporda ise; (2) numaralı hakedişte ödenen eksik imalâtların toplam tutarının 2.076.756.950 TL. olduğu bildirilmiştir.

Davacı vekili 04.06.2007 günlü ıslah dilekçesiyle dava konusunu artırarak 3.947,99 YTL’nin tahsilini talep etmiştir. Oysa, dava dilekçesi kapsamı incelendiğinde; dava konusu yapılan ve fazladan ödendiği ileri sürülen iş bedeli, (2) numaralı kesin hakediş konusu olan işle ilgilidir. (4) numaralı hakedişle ilgili olarak dava dilekçesiyle dava açılmamıştır. Nevar ki, bilirkişi kurulu raporunda, (2 ve 4) numaralı kesin hakedişlerde yapılmadığı halde gösterilip, bedeli tahsil edilen işlerin gösterilmiş olması sonucu davacı vekili ıslah yoluyla dava konusunu artırmıştır.

Dosya kapsamındaki 09.12.2002 tarihli (4) numaralı kesin hakediş ve ekli sözleşme kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; sözleşme konusu işi, davalı yüklenici şirket değil, dava dışı Ali Taşkın’ın yüklendiği ve iş bedelinin de bu yükleniciye ödendiği ve davalı ...’in ise, kontrolör sıfatı ile hakedişte imzasının bulunmadığı anlaşılmaktadır. O halde, (4) numaralı hakedişle ilgili davalılar hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddi gerekmektedir.

Bilirkişi kurulu raporlarında (2) numaralı kesin hakedişle ödenen eksik imalâtların tutarı 2.076.756.950 TL. olduğu açıklanmış ve davacı tarafça raporlara bir itiraz ileri sürülmemiş ve az yukarda belirtilen tutarda yüklenici şirketin bu iş bedelinden alacağının bulunduğu bildirilmiş olduğu halde; fazla ödeme olduğu kabul edilen miktardan, mahkemece mahsubunun yapılmaması da doğru olmamıştır. Oysa, mahsup itiraz niteliğinde olup, yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından doğrudan gözetilmesi gerekir.

Diğer yandan, (2) numaralı kesin hakedişdeki işlerle bağlantılı olarak sözleşme dışı işlerin yüklenici şirket tarafından yapılmış olduğu bilirkişi kurulu raporlarında açıklandığı halde, Borçlar Kanunun 413. ve izleyen maddeleri gereğince, vekâletsiz iş görme kuralları uyarınca, sözleşme dışı işlerin yapıldığı zamandaki serbest piyasa rayiçlerine göre bilirkişi kuruluna inceleme yaptırılarak bedellerinin tesbitiyle mahsubu gerektiğinden mahkemece gözetilmemiş olması da doğru olmamıştır.

Kabul şekline göre de; ıslah yoluyla davacı vekilince artırılan miktara, ıslah tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanması gerekirken; dava tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmedilmiş olması da doğru olmadığından, bozma nedenidir.

Yukarıda açıklanan hususlar gözetilmeden mahkemece, yazılı şekilde verilen karar doğru olmamış ve kararın bozulması gerekmiştir.