Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2016/4852 K.2017/3864

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan yıkılan konutların yıkım bedelinin tahsil talebiyle açılmış alacak davasıdır. Davacı iş yüklenici, davalı ise iş sahibidir.

Davacı vekili, müvekkili olan şirketin davalı kurumundan ... ilçesi 3. Grup 49 adet, yine ... ilçesi 55 adet afet konutları yapım işini ihale yolu ile alarak sözleşme imzaladıklarını, iş bu sözleşme sonrası müvekkil şirketin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirerek anılan işi belirlenen süreler dahilinde davalı idareye teslim ettiğini, ancak bu işle ilgili olarak müvekkil şirketin davalı kurum tarafından zarara uğratıldığını, müvekkili şirketin davalı idare ile anılan sözleşmeyi imzaladıktan sonra davalı idarece müvekkiline yer gösterme tutanağı ile afet konutları yapılacak yerlerin gösterildiğini,

ancak yer gösterme tutanağı ile gösterilen yerlerin bir kısmında başka yapıların mevcut olduğunu, bu yapıların yıkımının da müvekkil şirket tarafından üstlenildiğini, söz konusu sözleşme uyarınca müvekkil şirketi tarafından yapılması gereken yapıların alanlarında bulunan eski yapıların yıkılmasına rağmen bu yıkım ile ilgili bir bedelin bugüne kadar müvekkil şirkete ödenmediğini, davalı kurumda bulunan müvekkillerine ait ihale dosyası, iş yapım sözleşmesi ve tüm dosya eklerinin getirtiltildikten sonra bilirkişi incelemesi yaptırılması ile iddialarının kanıtlanacağını,

davalarının kabulüne toplam 373.021,63 TL yıkım bedelinin ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davalı duruşmalara katılmadığı gibi herhangi bir cevapta vermemiş, mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararı, davalı vekilince yasal süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Davacı İl Özel İdaresi ile yapılan sözleşme gereğince yıkım bedelinin tahsili amacıyla davalı olarak İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'ne izafeten ... Valiliği hasım gösterilerek dava açılmıştır. Davaya İl Özel İdaresi vekili sıfatıyla cevap verilmemiş, kararda hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir.

Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır.

6100 sayılı HMK'nın 124. maddesinde "Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. (2) Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır. (3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. (4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen ilkeler ile kanun hükmü birlikte değerlendirildiğinde; davada sözleşme ilişkisi İl Özel İdaresi ile kurulmuş olmasına rağmen davanın İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'ne izafeten ... Valiliği'ne karşı açılmış olması hasımda yanılma niteliğinde olup, ... Valiliği'nin hasım gösterilip aleyhine hüküm kurulması doğru olmamıştır.

O halde mahkemece yapılacak iş; davanın İl Özel İdaresi aleyhine açılması gerekirken İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'ne izafeten ... Valiliği aleyhine açılması hasımda yanılma niteliğinde olduğundan HMK'nın 124. maddesi gereğince dava dilekçesinin İl Özel İdaresi'ne tebliğ edilerek taraf teşkilinin sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi ve esas hakkında karar vermek olmalıdır.