Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/2719 K.2019/993

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, inşaatın %97,5 oranında bitirilmiş olması sebebiyle kesin kabulün yapılmasına engel olmadığının tesbiti ile kesin kabulün ifasına, ödenmeyen hakediş bedelinin tahsili ve teminat mektubuna yönelik muarazanın önlenmesi ve serbest bırakılması istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir. Davacı davasında kesin kabulün ifası ve 20.000,00 TL hakediş bedelinin tahsili talebinin yanında 11.09.2002 tarih 9121314622 nolu ... ... Şubesince verilen teminat mektubuna sataşmanın önlenmesi ve serbest bırakılmasını da talep etmiş, 20.000,00 TL hakediş bedeli üzerinden peşin nispi harç yatırmıştır.

Muarazanın meni ve iadesi – serbest bırakılması istenilen teminat mektubu belirli bir değeri ihtiva etmekte olup 726.300,00 TL bedellidir. 492 sayılı Harçlar Yasası'nın 15. maddesi hükmünce yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden ve teminat mektubuna sataşmanın önlenmesi ile serbest bırakılması talepli davalarda teminat mektubu bedeli üzerinden alınması gerekir.

Aynı Yasa'nın 28-a maddesi gereğince (1) sayılı tarifede yazılı nispi harçların dörtte biri peşin olarak yatırılmalıdır.

Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi hükmünce yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikce müteakip işler yapılamayacağından yatırılması gerektiği halde nispi peşin harç yatırılmaksızın ya da eksik harç yatırılarak dava açılan hallerde 30. madde gereğince o celse için davaya devam edilip, takip eden celseye kadar noksan peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam edilemez.

Bu halde 6100 sayılı HMK'nın 150. maddesi uyarınca harç ödeninceye kadar o taleple ilgili davanın işlemden kaldırılması, süresi içinde harç tamamlanıp yenilenmedikce dosyanın muameye konulmaması gerekir.

Eldeki davada, teminat mektubu ile ilgili davacı tarafa değeri üzerinden peşin 1/4 nispi harç yatırılması yoluna gidilmediği gibi, uyuşmazlık inşaat yapımı ile ilgili eser sözleşmesinden doğmuş olup teknik içerikli olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 266/1. maddesinde mahkemece çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde o işin uzmanı olana bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilebileceği belirtildiği halde konusunun

uzmanı teknik bilirkişi ya da bilirkişilerin görüşüne başvurulmamış, ihtilâf konusunda uzman olmayan mali müşavir bilirkişi raporu yeterli kabul edilerek dava sonuçlandırılmıştır.

Bu durumda mahkemece öncelikle davacının sataşmanın önlenmesi ve serbest bırakılmasını istediği teminat mektubunun bedeli 726.300,00 TL üzerinden (1) sayılı tarifeye göre hesaplanacak harcın Harçlar Kanunu'nun 28-a maddesine göre 1/4'ünü peşin olarak yatırması için bir sonraki celseye kadar davacıya süre verilip, yatırılmaması halinde davanın bu taleple ilgili kısmının HMK'nın 150. maddesi gereğince işlemden kaldırılıp, üç aylık süre içerisinde harç yatırılıp yenilenmemesi halinde teminat mektubu ile ilgili davanın HMK'nın 150/5. maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına, teminat mektubuyla ilgili peşin harç yatırılırsa teminat mektubu ile ilgili davanın da kesin kabulün ifası ve ödenmeyen hakediş bedeli ile birlikte incelenmesi gerekir.

Davacının diğer talepleri ve harcı tamamlanırsa teminat mektubuna sataşmanın önlenmesi ve serbest bırakılması istemiyle ilgili olarak da, tarafların gösterdikleri deliller toplanıp, davalı iş sahibi idareden dava konusu işle ilgili sözleşme ve ekleri, düzenlenen ara ve kesin hakedişler, itiraz dilekçeleri ve tüm yazışma ve belge suretlerini içerir işlem dosyası ile geçici kabul eksiklerinin davacı yüklenici namına bir yükleniciye ihale edilip yaptırılması ile ilgili başka ihale ve işlem dosyası da getirtildikten sonra oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan davacının talepleri ile ödenmemiş hakediş alacağı konusunda gerekçeli, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece değinilen hususlar üzerinde durulmadan ve kamu düzeninden olan harç hususu gözden kaçırılarak yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.