Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2020/384 K.2020/879

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, temliken tescile dayalı tapu iptâli ve tescil istemine ilişkin olup, mahkemece; tescil talebine dair davanın reddine, tazminat hakkının saklı tutulmasına karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir. Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği sözleşme, kural olarak o sözleşmede taraf olanları bağlar. Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davanın tarafları da sözleşmenin taraflarıdır. Yargıtay içtihatlarında ve öğretide bu durum taraf sıfatı olarak adlandırılmaktadır.

Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasında ki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir.

Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı, tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.

Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır.

Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının dayandığı 15.09.2013 tarihli "gayrimenkul satış sözleşmesi" başlıklı haricen düzenlenen sözleşme; davalı arsa sahibi Turgut ile diğer davalı yüklenici Tolga ve dava dışı yüklenici ... arasında düzenlenen 03.12.2014 tarih ve 7189 yevmiye nolu düzenleme şeklindeki taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinden önce, davacı ve davalı yüklenici ... arasında düzenlenmiş olup, diğer davalı ... bu sözleşmenin tarafı değildir.

Başka bir anlatımla davalı ...'nın bu davada taraf sıfatı bulunmamaktadır. Kaldı ki mahkemece de davalı ...'un 15.09.2013 tarihli sözleşmenin taraf olmadığına işaret edilmiş, ancak yine mahkemece kendisini vekil ile temsil ettiren bu davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7. maddesine göre maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nisbi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Hükmün açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiş ise de; yapılan hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK’nın 438/VII. maddesi gereğince hükmün düzeltilerek onanması uygun bulunmuştur.