Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2008/5084 K.2009/4611

Taraflar arasında, sona eren üyelik sırasında kooperatife ödenen aidat bedellerinin iadesi istemine ilişkin dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatiften ihraç edildiğini ileri sürerek, yaptığı ödemelerin karşılığı 6.000-YTL'nin ve munzam zararı karşılığı 1.000-YTL’nin temerrüt faiziyle tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı kooperatif vekili, davacının ödemelerinin bankaya depo edildiğini, ancak adres değişikliği nedeniyle kendisine ulaşmadığını savunmuştur. Mahkemece, davacının kooperatife ödediği aidat toplamından gider payı düşüldükten sonra 693,82-YTL alacağının bulunduğu gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulüne, 693,82-YTL'nin dava tarihinden itibaren temerrüt faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak, dava, kooperatif üyeliğinden ihraç edilen davacının, ödediği aidat bedellerinin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; ödenecek paraya yürütülecek temerrüt faizinin başlangıç tarihi ile davacıya ödenecek paradan düşülecek gider payının belirlenmesi bakımından yapılan araştırma yetersizdir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17. ve kooperatif anasözleşmesinin 15. madde hükümleri uyarınca, kooperatiften ayrılan ortağın hakları, ortaklıktan çıktığı veya çıkarıldığı yılın bilançosu çerçevesinde iade edilir. Hakların ödenmesi ise, bu bilançonun kesinleşmesinden, yani bilançonun genel kurulca kabulünden itibaren en erken bir ay sonra mümkün hale gelir.

Koopetartiften ihracına ilişkin karar davacıya 30.12.2003 tarihinde tebliğ edilmiş olup, 1163 sayılı Kanun'un 16/4.maddesi uyarınca davacı hakkındaki ihraç kararı 30.03.2004 tarihinde kesinleşmiş bulunmaktadır. Bu durumda davacının ihracının kesinleştiği 2004 yılının bilânço genel kurulu 2005 yılı içinde yapılmış olacağından, bu genel kurulun tarihi belirlenerek, temerrüt faizinın belirlenmesinde bu hususun gözönünde bulundurulması gerekir.

Ayrıca, ödenecek gider payının belirlenmesi ile ilgili hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kooperatifin net zararından davacının payına düşen 200.399.46-TL üzerinden indirim yapılmış ise de, davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmiş olması nedeniyle en son yıla ait genel giderlerden payına düşen kısmın iade edilecek aidat bedelleri toplamından düşeceği, bunun dışında imalat gideri ve benzeri giderler istenemeyeceğine göre; davacının alacağından düşülecek bedelin, kooperatifin toplam zararı üzerinden değil, genel giderlerden payına düşen kısım esas alınarak belirlenmesi gereklidir.

Hal böyle olunca, bilirkişiden ek rapor ya da yeni bir bilirkişi raporu alınarak, genel giderlerin neler olduğu açıklığa kavuşturularak ve dayanakları gösterilerek, gerektiğinde kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, Yargıtay denetimine elverişli şekilde hüküm kurulması gerekir.