Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/11404 K.2013/11202

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "Çekişme konusu taşınmaza ait hava fotoğraflarının harita mühendisine incelettirilerek bilimsel içerikli ve karşılaştırılmalı rapor alınması, bundan sonra dosya içersinde bulunan ve çekişmeli taşınmaza ait olan fotoğraflar ile diğer deliller birlikte incelenerek imar-ihyanın başlayış ve bitiş tarihi ile ekonomik amaca uygun zilyetliğin bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne ve çekişme konusu 167 ada 74, 171 ada 60 ve 171 ada 107 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına miras payları oranında tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hükmüne uyulan bozma ilamında, çekişmeli taşınmaz üzerinde imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ve bu tarih ile kadastro tespit günü arasında iktisabı sağlar sürede zilyetliğin bulunup bulunmadığı hususlarının yöntemince araştırılması gereğine değinilmiştir. Bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Ne var ki, mahkemece, bozma ilamında işaret edilen şekilde inceleme ve araştırma yapılmamış; çekişmeli taşınmazların bulunduğu doğru bölgeye ait hava fotoğrafları getirtilerek incelenmemiş, dosya içinde bulunan ve çekişmeli taşınmaza ait fotoğraflar ile bilirkişi raporları arasındaki çelişki üzerinde durulmamış, orman ve ziraat bilirkişileri tarafından hazırlanan raporlar arasında, çekişmeli taşınmaz üzerinde bulunan zeytin ağaçlarının yaşları ve aşılanma tarihleri ile taşınmazın niteliği hususlarındaki çelişkiler giderilmemiştir.

Eksik inceleme ve araştırmaya dayanılarak karar verilemez. Temyize konu dava, Hazine adına kayıtlı taşınmazın kadastro tespitinden önceki zilyetliğe dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Böyle bir taşınmazın iktisap edilebilmesi için; emek ve masraf sarfı suretiyle imar-ihya işlemlerinin tamamlanarak tarıma elverişli hale getirilmesi ve bu işlemlerin tamamlandığı tarih ile kadastro tespit günü arasında en az 20 yıllık zilyetlik süresinin geçmiş bulunması zorunludur. Bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır.

O halde, sağlıklı bir yargıya ulaşmak için öncelikle, kadastro tespit tarihinden (1975) geriye doğru yaklaşık 15, 20 ve 25 yıl öncesine ait ve çekişmeli taşınmazların bulunduğu bölgeyi gösteren üç ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları getirtilmelidir.

Bundan sonra, en az bir tanesi öğretim üyesi olan 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu ile 3 kişilik jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak fen bilirkişi kurulu, üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıklarının katılımı ile mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte, uzman fen bilirkişi kurulundan, getirtilen hava fotoğraflarını uygulayıp stereoskop aletiyle incelemeleri ve çekişmeli taşınmazların bu fotoğraflarda gözüken nitelikleri ile imar ve ihyalarının tamamlanmış olup olmadıkları hususlarında bilimsel verilerle desteklenmiş denetime elverişli rapor ve harita düzenlemeleri istenmeli, ziraatçi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların öncesinin ve halihazır durumlarının ne olduğu, zirai faaliyete konu olup olmadığı, imar-ihyaya konu edilmişse bu işlemlerin hangi tarihte tamamlandığı,

taşınmazlar üzerinde bulunan ağaçların cinsi, sayısı, delicelikten aşılanan zeytin ağaçlarının aşılanma tarihleri, yeni dikilen zeytin ağaçları varsa bunların yaşı, zeytin ağaçlarının bakımlarının yapılıp yapılmadığı hususlarında bilimsel verilerle desteklenmiş ve denetime elverişli rapor istenmeli, fen bilirkişi kurulunca, taşınmazlar üzerindeki ağaçların yerleri tek tek harita üzerinde gösterilmeli, farklı yaşlarda olanlar var ise bunlara işaret edilmeli, çekişmeli taşınmazların farklı yön ve açılardan fotoğrafları çekilerek fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazların sınırları bilirkişiler tarafından işaretlenmeli,

yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazların öncesinin ne olduğu, ilk kez hangi tarihte ve ne şekilde kullanılmaya başlandığı, kimden kime ve ne surette intikal ettiği, ne kadar süredir kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği,

edilmişse imar ve ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarında olaylara dayalı ve ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri uzman bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, fen bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların kadastro paftasındaki konumu, bilgisayar programı aracılığıyla, getirtilen hava fotoğrafları ile en son tarihli uydu fotoğrafı üzerinde gösterilmeleri de istenmelidir.