Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/11129 K.2016/4237

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "çekişmeli taşınmazın edinme tutanağında davalı adına tapu kaydının bulunduğu ve toprak tevzii komisyonun 283 numaralı parseli olduğu vurgulandığı, tapu kaydı ve dayanağı krokinin getirtilmesi, 'ye dayandığı delillerin sorulup, açıklattırılması, usulünce tapu kaydı ve zilyetlik araştırması yapılması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine, ... 107 ada 61 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davalı yararına 3402 sayılı Yasa'nın 46/2. maddesi koşulları oluştuğu gerekçesi ile yazılı karar verilmiş ise de; yapılan araştırma inceleme ve uygulama hüküm için yeterli olmadığı gibi bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğuna göre, bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur.

Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin yerine getirilmesi zaruridir.

Mahkemece, davalı adına olan ve tespit sırasında taşınmaza uygulanan 24.02.1971 tarih ve 14 sıra numaralı tapu kaydının (geldisi 29.09.1964 tarih ve 200 sıra numaralı tapu kaydının) belirtmelik tutanak, harita ve ekleri ile 14 sıra numaralı tapu kaydının dava konusu taşınmaz ile birlikte 145 ada 28 parsel sayılı taşınmaza revizyon gördüğü bildirildiği halde bu taşınmazın tutanak sureti getirtilmemiş, akibeti araştırılmamış, komşu taşınmazların tutanakları ve dayanakları belgeler getirtilerek çekişmeli parsel yönünü ne okuduğu denetlenmemiştir.

Öte yandan fen bilirkişi tarafından tevzi haritası ile kadastro paftasının çakıştırıldığı, taşınmazın 283 sayılı tevzi parseli kapsamında kaldığı rapor edilmiş ise de dosyada belirtmelik tutanak, harita ve ekleri bulunmadığından rapor denetime elverişli değildir. Eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Doğru sonuca ulaşılabilmesi için, yargılama sırasında davacı delillerini bildirmek üzere süre verilmiş olup dava dilekçesi ile varlığı öne sürülen tapu kaydı kesin süre içinde ibraz edilmediğine göre uyuşmazlığın tespite esas tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı, kapsamıyorsa tespit maliki davalı yararına zilyetlik ile kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı göz önüne alınarak;

tespite esas tapu kaydının dayanağı belirtmelik tutanak, harita ve ekleri, aynı şekilde komşu parsellerin tutanak ve dayanakları, tapu kaydının revizyon gördüğü 145 ada 28 parsel sayılı taşınmazın tutanak ve kesinleşmiş ise kadastro sonucu oluşan tapu kaydı getirtilerek dosya tamamlandıktan sonra mahallinde 1964 senesinden öncesi hakkında bilgi sahibi olabilecek yaşlarda, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi ve aynı yöntemle belirlenecek taraf tanıkları ve tüm tespit bilirkişileri ile hayatta iseler belirtmelik bilirkişileri,

ziraat bilirkişisi ve fen bilirkişisinin huzuruyla yeniden keşif yapılmalı, yapılacak keşif sırasında bilirkişi ve tanıklardan, esas tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı duraksamaya yer bırakamayacak şekilde tespit edilmeli, gerektiğinde 145 ada 28 sayılı parsel başında da uygulama yapılmalı, tapu kaydı kapsamında kalmıyorsa çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğu, kime ait bulundukları, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim ya da kimler tarafından hangi tarihten itibaren ve ne şekilde kullanıldığı,

mera ya da kamu orta malı niteliğinde bulunup bulunmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, bilirkişi ve tanık beyanları komşu parsellere ait kadastro tutanakları ve tespit dayanakları olan belgelerle denetlenmeli, ziraat mühendisinden zilyetliğin başlangıç ve sürdürülüş şekli ile çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı olarak toprak yapısı, eğimi, bitki deseni açıklar nitelikte, çekişmeli taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı,

fen bilirkişisine toprak tevzi haritası ile kadastro paftası çakıştırılmak suretiyle keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.