Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/14543 K.2017/7031

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; “dava konusu taşınmazların Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sırasında meradan açma olarak belirtilen 397 ve 399 numaralı tevzii parseli kapsamında kaldığı dikkate alındığında çekişmeli taşınmazların öncesinin mera olup olmadığının tespiti yönünden yapılan araştırmanın yeterli olmadığı,

397 ve 399 numaralı tevzi parselleri hakkında Hazine adına tapu kaydı oluşup oluşmadığının araştırılmadığı ve ziraatçi bilirkişinin raporunun yetersiz olduğu belirtildikten sonra 397 ve 399 sayılı tevzi parselleri hakkında Hazine adına tapu kaydının oluşup oluşmadığının araştırılması ve yöntemine uygun mera ve zilyetlik araştırması yapılması, Hazine adına tapu kaydı varsa kadastro parselleri ile tapu kaydı haritasının çakıştırılarak uygulanması” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 158 ada 24 ve 25 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, taşınmazların davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişme konusu taşınmazın mera olabilecek yerlerden olmadığı, davacının taşınmaz üzerinde Toprak Tevzi Komisyonu çalışmalarının yapıldığı 1966 yılından geriye doğru 20 yıldan fazla zilyetliğinin olduğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de; yapılan araştırma inceleme ve uygulama hüküm için yeterli olmadığı gibi bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri de tam olarak yerine getirilmemiştir.

Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğuna göre, bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin yerine getirilmesi zaruridir.

Yargıtay ilamında 397 ve 399 sayılı tevzi parselleri hakkında Hazine adına tapu kaydı oluşup oluşmadığının araştırılması, oluşturulmuş ise fen bilirkişisinden, Hazine adına tapu kaydı varsa kadastro parselleri ile tapu kaydı haritasının çakıştırılarak uygulanması,

Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sırasında meradan açma olarak belirtilen 397 ve 399 numaralı tevzii parseli kapsamında kaldığı dikkate alındığında çekişmeli taşınmazların öncesinin mera olup olmadığının tespiti yönünden yöntemince mera araştırması yapılması gerektiği belirtilmiş, ancak mahkemece tevzi parsellerine ait Hazine tapu kayıtları getirtilmiş olmasına rağmen tapu kayıtları ve varsa haritası kadastro paftası ile çakıştırılmamış, mera araştırması yönünden ise komşu köyden yerel bilirkişi dinlenilmemiştir.

Eksik inceleme ve araştırmaya dayanılarak hüküm kurulması isabetsizdir. Mahkemece mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, sağ olmaları durumunda belirtmelik bilirkişileri, üç kişilik ziraat bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisi huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı;

taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin hangi tarihte başladığı hususu tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli, taşınmazların öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı sorulup saptanmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yargılama sırasında dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları arasındaki çelişki yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, davalı Hazinenin dayandığı tapu kayıtlarının ve haritasının kapsamı, kadastro paftasıyla ölçekleri eşitlenip çakıştırılmak suretiyle 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 20/A maddesi gereğince haritasına göre belirlenmeli,

fen bilirkişisine tapu kaydı ve dava dosyası kapsamını belirtir keşfi izlemeye elverişli harita düzenlettirilmeli, yine çekişmeli taşınmazların komşu mera parseli ile konumu ve ilişkisini gösterir, varsa mera parseli ile çekişmeli taşınmazlar arasında bulunan yapay ya da doğal ayrıcı unsur niteliğindeki sınırın durumunu açıklar yan kesit krokisi eklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, ziraat bilirkişi kurulundan önceki keşif sonucu dosyaya ibraz edilen ziraat bilirkişi kurulunun raporundaki bulgular da değerlendirilerek taşınmazların niteliği, toprak yapısı,

komşu parsellere göre arz ettiği özellikler ve taşınmazlar ile komşu mera parseli arasında doğal ya da yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı, meranın devamı niteliğinde olup olmadığı hususlarında bilimsel verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazları tüm yönleriyle gösterecek fotoğrafları çektirilmeli, fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazlar işaretlenmeli, taşınmazın niteliğinin tespiti açısından taşınmaza komşu bulunan ve aynı şekilde davalı oldukları anlaşılan komşu parsellerin kesinleşme durumları da göz önünde bulundurulmalı,