Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/3230 K.2016/4692

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında .... Köyü çalışma alanında bulunan dava konusu 145 ada 54 ve 64 parsel sayılı sırasıyla 30.726,12 ve 3500 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar miras yoluyla gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalılar miras bırakanı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, 4753 sayılı Yasa gereği oluşan tapu kaydına dayanarak ve dava konusu taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu öne sürerek dava açmıştır. Mahkemece davanın reddine, dava konusu taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davacı Hazine tarafından dava dilekçesinde bahsedilen tapu kayıtlarının tarih ve sayılarının bildirilmediği, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/2. maddesi uyarınca Hazine adına tescil edilen taşınmazlardan iskan suretiyle veya toprak tevzii suretiyle verilen yerlerin (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi) başka bir şart aranmaksızın hak sahipleri adına tespit ve tescil edileceğinin belirtilmiş olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır.

16.08.1963 tarihli 59 Nolu Toprak Komisyonu tevzii çalışmaları belirtmelik tutanağına göre 469 tevzii parselinin ifraz gördüğü 270 tevzii parseli ile 274 tevzii parselinin devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden iken 10-15 yıl öncesinde şahıslar tarafından açılarak tarla haline getirildiğinin belirtildiği, bu belgeye göre tevzii çalışmalarından önce zilyetlik ile kazanım koşullarının oluşmadığı,

yine taşınmazlar başında yapılan keşifte dinlenen bir kısım yerel bilirkişilerin yaşları itibari ile toprak tevzii çalışmasının yapıldığı 1963 senesi öncesinde, taşınmazların niteliği ve davalı tarafından zilyetliğin sürdürülüş şekli ve süresi hususlarında bilgi sahibi olabilecek durumda olmadıkları gibi yaşları itibari ile bilgi sahibi olabilecek bir kısım yerel bilirkişilerin beyanlarının da ortak alındığı, beyanlarda her ne kadar taşınmazların davalılar tarafından 30 yılı aşkın süredir kullanıldığı belirtilmiş ise de bu kullanımın hangi tarihten geriye doğru olduğu hususunda açıklık bulunmamaktadır.

Ayrıca çekişmeli 145 ada 64 parsel sayılı taşınmazın doğu ve kısmen kuzey sınırında 84 sayılı mera parseli bulunmasına rağmen yöntemince ve kapsamlı mera araştırması da yapılmamıştır. Bu tür eksik ve yetersiz araştırma ve incelemeye dayanılarak karar verilemez.

Doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle, toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı 1963 yılından öncesine ve bu yıllara ait hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan istenilmeli, eski tarihli memleket haritaları ve uydu fotoğrafları da getirtilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, komşu köylerden seçilecek taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve aynı yönteme göre belirlenecek taraf tanıkları, hayatta olmaları halinde belirtmelikte imzaları bulunan bilirkişiler, 3 kişilik, ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu ve ayrıca jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulu aracılığıyla yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların öncesinin kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, davalılar ve murisleri tarafından kullanılıp kullanılmadığı,

etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin hangi tarihte başladığı hususu tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli, taşınmaz üzerinde toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı 1963 yılından öncesinde tarım yapılıp yapılmadığı, taşınmazların öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı,

mera parselinden ne suretle ayrıldığı hususları sorulup saptanmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yargılama sırasında dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları arasındaki çelişki yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, teknik bilirkişi heyetine yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak;

çekişme konusu taşınmazlar hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı, 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan taşınmazların niteliği, eski tarım arazisi olup olmadığı,

zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü konusunda ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli, bundan sonra yukarıda da açıklandığı şekilde 3402 sayılı Yasa'nın 14 ve 46. madde koşullarının davalılar yararına oluşup oluşmadığı tartışılmalı, iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.