Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/12047 K.2019/6908

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan eski 23 (yeni 101 ada 39 parsel) parsel sayılı 24.375.00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kaçak ve yitik kişilerden kalan taşınmaz olduğu belirtilerek davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ..., miras yoluyla gelen hakka ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli eski 23 parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağının ve komisyon kararının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli (eski 23) 101 ada 39 parsel sayılı taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kalmadığı, mera vasfında olmadığı ve taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle hüküm kurulmuş ise de, yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmak için yeterli değildir. Tutanakta dava konusu taşınmazın ...in fuzuli işgalinde olduğu belirtilmiştir. Tutanağa ...'in çoçukları...ve... itiraz etmişler ve komisyonda itirazları red olunmuştur.

Ancak, dava sadece ...’in çocuğu olan davacı ... tarafından açıldığı ve mahallinde yapılan keşifte beyanlarına başvurulan mahalli bilirkişilerce dava konusu taşınmazın davacı ve atalarının elinde olduğu belirtildiği halde, davacının taşınmaz üzerindeki zilyetliğinin hangi sebebe dayalı olduğu, zilyetliğinin babası ve amcası ile birlikte mi, yoksa kendi adına mı olduğu, kendi adına ise taşınmazın davacıya nasıl geçtiği ve zilyetliğini ne sebeple sürdürdüğü açıklanmamış ve bu husus davacıya da açıklattırılmamıştır.

Ayrıca dava konusu taşınmazın bitişiğinde 29 parsel sayılı mera parseli bulunduğu halde, yeterli mera araştırması yapılmamıştır.

Mahkemece dinlenen mahalli bilirkişi beyanları, dava konusu taşınmaz üzerinde zilyetliğin başlangıç tarihi ve zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü konusunda soyut ve yetersiz olup, ziraatçi bilirkişi raporundan da taşınmazdaki zilyetlik süresi anlaşılamadığı gibi, çekişmeli taşınmazın komşu mera parseli ile arasında dere yatağı bulunduğu belirtildiği halde, fen bilirkişi raporunda bu dere yatağı hiç gösterilmemiştir.

Öte yandan çekişmeli taşınmazın meradan nasıl ayrıldığı, denetime elverişli şekilde tartışılmamış ve soyut açıklamalarla yetinilmiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için; mahkemece öncelikle davacıdan, çekişmeli taşınmazın babasından ve amcasından kendisine ne şekilde intikal ettiği hususunda açıklama istenmeli, taksim, bağış, satın alma vs. gibi nedenlerden birine dayanması durumunda, bu hususu kanıtlaması için kendisine süre ve imkan verilmeli, komşu parseller ile dava konusu taşınmazın doğu sınırı ...

Mahallesindeki taşınmazlar belirlenip bu parsellerinde tutanak ve dayanağını oluşturan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı ve yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, elverdiğince yaşlı yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile ziraat mühendisi, jeoloji mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşacak bilirkişi heyetinin katılımıyla keşif yapılarak, komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmaz yönünü ne okuduğu belirlenmeli, bilirkişi ve tanıklardan; taşınmazların öncesinin ne olduğu, hangi tarihten beri ve ne şekilde, kim veya kimler tarafından kullanıldığı,

kullanmanın ekonomik amaca uygun olup olmadığı, komşu mera parseli ile arada ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususları tek tek sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında doğabilecek çelişkiler giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli;

ziraatçi bilirkişiden, taşınmazın öncesini ve zirai faaliyete konu olup olmadığını, zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü belirten, komşu mera parseli ile karşılaştırmalı biçimde çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden komşu parselden nasıl ayrıldığını açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı; jeoloji bilirkişisinden, taşınmazın aktif dere ya da dere yatağı içerisinde kalıp kalmadığı hususunda rapor alınmalı ve bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.