Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/1933 K.2016/5440

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen 22.09.2015 gün ve saatte temyiz eden ..., vs., vekili Avukat ..., ... vekili Avukat ..., ..., vekili Avukat ..., ..., vekili Avukat ... geldiler. Aleyhine temyiz istenilen taraftan gelen olmadı. Gelenlerin yüzüne karşı duruşmaya başlandı. Sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ...

Köyü çalışma alanında bulunan 12, 13, 14, 15, 20, 23, 25, 31, 32, 33 ve 40 parsel sayılı sırasıyla 33.200.00, 16.400.00, 63.200.00, 250.600.00, 216.000.00, 304.200.00, 136.200.00, 118.400.00, 185.400.00, 403.400.00, 362.000,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan 12 ve 13 parseller tarla,15 parsel ise ham toprak vasfıyla ... adına tespit edilmiş iken komisyonca 13 ve 15 parsellerin (A) harfli 220 dönümlük kısmı ile 12 parselin tamamının ... adlarına, (B) harfli bölümünün ise miktar fazlası olarak ... adına tespitine karar verilmiş, 31, 32, 33, 25, 23, 20 ve 40 parseller tapu kaydı ve satın alma, 14 parsel ise irsen intikal,

vergi kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalılar ... ve paydaşları adlarına tespit edilmiştir. Davacılar Sakine ve İbrahim Onatlı 20, 14 ve 25 parsellere yönelik tapu kaydına dayanarak, ... 20, 23, 40, 31, 32, 33 ve 25 parsellere yönelik tapu kaydına ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ...

12, 13, 15, 20, 23, 14, 31, 32, 33 ve 25 parsellere yönelik taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu, ayrıca taşınmazların tespitlerine esas alınan tapu kayıtlarının uymadığını öne sürerek, ... ve arkadaşları 20, 14, 25, 12, 13 ve 15 parsellere yönelik tapu kaydına dayanarak dava açmıştır.

Yargılama sırasında ... ve arkadaşları tüm taşınmazlara yönelik miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ... ve arkadaşları 20, 23, 25, 31, 32, 33 ve 40 parsellere yönelik miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ...

20, 23, 25, 31, 32, 33 ve 40 parsellere yönelik miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ... ve ... ile ... ve ... ise ayrı ayrı miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ... ve arkadaşları tapu kaydı, vergi kaydı ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak, ... ve ... ise kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak davaya katılmışlardır.

Mahkemece 23 ve 40 parseller açısından "dayanak kayıtların usulüne uygun olarak uygulanması, ... payının hukuksal değerini yitirip yitirmediğinin belirlenmesi ve kayıt kapsamı dışında kalan bölümler açısından zilyetlik araştırması yapılması" gereklerine değinen bozma ilamlarına uyularak yapılan yargılama sonunda çekişmeli 12, 13 ve 15 parsel sayılı taşınmazlar yönünden ...'nin davasının kabulü ile taşınmazların mera olarak özel siciline kaydına, çekişmeli 14, 40, 23, 20, 25, 31 parsellere yönelik açılan davaların reddi ile tespit gibi tapuya tescillerine,

çekişmeli 32 ve 33 parsel sayılı taşınmazlara yönelik ...'nin davasının kısmen kabulü ile 32 parsel sayılı taşınmazın 27.01.2014 tarihli teknik bilirkişi raporunda (B2) (115.286,00 metrekare) ve (B3) (17.215,00 metrekare) harfleri ile gösterilen bölümlerin mera olarak özel siciline kaydına, (B) (40.660,00 metrekare) ve (B1) (12.239,00 metrekare) harfleri ile gösterilen bölümlerin ise tespit gibi tesciline, 33 parsel sayılı taşınmazın (A1) harfi ile gösterilen 252.313,00 metrekare yüzölçümündeki bölümünün mera olarak özel siciline kaydına, gölet alanı olarak gösterilen 32.748,00 metrekare yüzölçümündeki bölümün gölet alanı olarak terkinine,

(A) harfi ile gösterilen 118.339,00 metrekare yüzölçümündeki bölümün ise tespit gibi tesciline, ...'nin fazlaya ilişkin talebi ile diğer davacıların davalarının reddine karar verilmiş, hüküm davacı ... vekili, davalı ... ve arkadaşları vekili, davalı ... mirasçıları ... ve arkadaşları vekili, katılan davacı ... ve diğerleri vekili, davacı-karşı davalı Mustafa Gündüz mirasçıları vekili, davacılar .... ve ... vekili, davacılar ... ve ... ile ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece; çekişmeli 12, 13 ve 15 parsel sayılı taşınmazlar yönünden; gerek tespite esas alınan gerekse taraf dayanağı tapu kayıtlarının taşınmazları kapsamadığı, taşınmazların kamu malı niteliğinde mera olduğu, çekişmeli 14 parsel sayılı taşınmaz yönünden; davacı ve müdahil davacıların dayanağı tapu kayıtlarının taşınmazı kapsamadığı,

buna karşılık tespit malikleri yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği, çekişmeli 40, 20, 23, 25, 31 parsel sayılı taşınmazlar ile çekişmeli 32 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (B) ve (B1) harfleri, 33 parsel sayılı taşınmazın ise (A) harfi ile gösterilen bölümü yönünden; davacı ve müdahillerin taşınmazlar üzerinde zilyetlikleri bulunmadığı gibi dayanağı tapu kayıtlarının da taşınmazları kapsamadığı, taşınmaz ve taşınmaz bölümlerinin tespit maliklerinin zilyetliğinde olup tespite esas alınan ve davalılar dayanağı tapu kayıtlarının ise taşınmazlara uyduğu,

bir kısım davacı ve müdahillerin hakkını dayandırdığı Halime'nin tapu kayıtlarında bildirilen payı yönünden davacıların tespitte belirlenen "haricen satış olgusunun" aksini kanıtlayamadıkları gibi Halime payının davalılar yararına hukuki değerini kaybettiği, çekişmeli 32 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi raporunda (B2) ve (B3) harfleri, 33 parsel sayılı taşınmazın ise (A1) harfi ile gösterilen bölümlerinin mera niteliğinde orta malı olduğu gerekçe gösterilerek karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır.

Her ne kadar çekişmeli taşınmazlar yönünden bir kısım davacı ve müdahiller dayanağı ile tespite esas alınan tapu kayıtlarının tarihleri farklı olsa da tarafların çekişmeli taşınmazlar için haklarını dayandırdıkları olgu ve hukuki nedenler aynıdır.

Bu halde bir kısım taşınmazlar yönünden 1997 yılında yapılan keşif sırasında dinlenilen yerel bilirkişiler taşınmazların tapu kaydı nedeniyle davacılara ait olup davacı ... ve ... mirasçılarının nizasız ve fasılasız zilyetliğinde olduğunu, taraf dayanağı Mart 325 Daimi 35, 36 ve 37 sayılı tapu kayıtlarının uyduğunu bildirmiş, keşifte görev yapan teknik bilirkişi ise davacı dayanağı tapu kayıtlarının krokisinde kırmızıya taralı olarak gösterdiği (taralı olarak gösterdiği alan içinde 12, 13, 14,

15 ve 20 parseller bulunmaktadır) kısımlara uyduğunu bildirmesine rağmen hükme esas alınan 2013 tarihli keşifte dinlenilen yerel bilirkişiler taşınmazın davalı taraf zilyetliğinde olduğunu bildirmiş, fen bilirkişi ise yerel bilirkişinin sınır tariflerine göre davacı tarafın tutunduğu tapu kayıtlarının taşınmazları kapsamadığını rapor etmiş.

1997 tarihli keşifte görev yapan ziraat bilirkişi 12, 13 ve 15 parsel sayılı taşınmazların 4. sınıf kuru tarım arazisi özelliğinde olduğunu rapor etmesine rağmen 2013 tarihli keşifte görev yapan ziraat bilirkişi 15 parsel sayılı taşınmazın yaklaşık %70'i ile 12 ve 13 parsellerin tamamının mera niteliğinde olduğunu belirtmiş olup mahkemece her iki keşif beyan ve teknik bilirkişi raporları arasındaki ciddi çelişki giderilmemiş, hangi beyana neden üstünlük tanındığı hükmün gerekçesinde tartışılmamış, öte yandan üç kişilik teknik bilirkişi kurulu marifeti ile yeniden keşif yapılarak bilirkişi raporları arsındaki çelişki dahi giderilmemiştir.

Kaldı ki çekişmeli 23 ve 40 parseller yönünden önceki günlü bozma ilamı gerekleri de yukarıda açıklanan nedenler ile tam olarak yerine getirilmemiştir.

Doğru sonuca ulaşılabilmesi için, bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini en iyi belirleme yönteminin hava fotoğrafları olduğu gözetilerek bulunabilen en eski tarihli hava fotoğrafları ile askeri haritalar Harita Genel Komutanlığı'ndan, yine en eski tarihli memleket haritası Kadastro Müdürlüğü'nden getirtilmeli, davacı ve müdahiller tarafına yargılamanın geçirdiği safahat gözetilerek hangi parsel için hangi tapu kaydına dayandıklarını bildirmeleri için süre verilerek dayanakları tapu kayıtları tesisinden itibaren tedavülleri ile birlikte getirilmeli,

dayanak tapu kayıtlarının revizyon görüp görmediği belirlenerek revizyon görmüş olanların revizyon gördüğü taşınmazlara ait kadastro tutanak örneği, davalı ise dava dosyası getirtilmeli, sonrasında mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle; aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, 3 kişilik harita mühendislerinden oluşturulacak fen bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu huzuruyla keşif yapılmalıdır.

Taşınmazların başında icra edilecek keşif sırasında taraf dayanağı tapu kayıtları ihdasından itibaren tüm tedavülleriyle ve mevki ile sınırları açıkça okunup kayıtta yazılı hudutlar yerel bilirkişilere zeminde göstertilmeli, yapılacak gösterim sırasında önceki keşiflerde yapılan sınır gösterimleri de irdelenerek yerel bilirkişilerin zeminde gösterdiği hudutlar teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmelidir.

Kayıtta yazılı olup yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı ve bu suretle taraf dayanağı kayıtların kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmelidir.

Keşif icrası sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından tapu kayıtlarının ihdası, intikali, intikal sırasında hudutlarda ve miktarda değişiklik varsa bu değişikliğin nedeni, hudutların arz ettikleri özellikler hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalıdır.

Taraf dayanağı tapu kayıtlarının revizyon gördüğü parsel ile bunlardan hükmen kesinleşenler varsa bu dosyalardaki kayıt uygulaması tapu kaydına kapsam tayin edilirken göz önünde bulundurulmalıdır.

Yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanlarının zemine uygunluğu bütünü çevreleyen komşu parsel kayıtları tek tek okunmak suretiyle denetlenmeli, beraberinde götürülecek teknik bilirkişiye uygulanan kayıtların hudutları ile kapsamını belirtir, 1997 ve 2013 tarihli keşifler sonucunda alınan teknik bilirkişi raporlarındaki çelişkiyi giderir, keşfi takibe imkan verir gerekçeli kroki ve rapor alınmalı, çekişmeli taşınmazların veya bir bölümlerinin tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığı belirlendiği takdirde usulünce zilyetlik araştırması yapılmalı,

keşifte nizalı taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, bilinen ilk zilyedinin kim olduğu, ne sıfatla kullanıldığı, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı araştırılarak bu hususlarda yerel bilirkişi ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, gerek öncesi keşiflerde alınan beyanlar gerekse yapılacak keşifte alınacak beyanlar arasındaki çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeli.

3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların tarımsal niteliğini bildiren, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısı, eğimi, bitki desenini açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş ve sınırları işaretlenen fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişi kuruluna yukarıda açıklandığı şekilde keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, uygulanan kayıtların sınırlarını kadastro paftasına işaretleyerek gösterir, dayanak kayıt sınırları yönünden askeri haritalardan faydalanır şekilde ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye en eski tarihli hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılarak; çekişme konusu taşınmazların, önceki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu konusunda rapor düzenlettirilmeli, taşınmazların tespit tarihi ile tespitte belirlenen yüzölçümleri gözetilerek belgesizden kazanılabilecek miktar gözetilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte incelenerek sonucuna göre hüküm tesis edilmelidir.