Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/6127 K.2019/2169

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm için yetersiz olduğu açıklanarak; tespit tarihinden geriye doğru 20-30 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları getirildikten sonra mahallinde ziraatçı bilirkişi, jeodezi veya fotogrametri uzmanı ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde keşif yapılması, hava fotoğrafları üzerinden yöntemine uygun rapor alınması, zilyetlikle kazanıma ilişkin tüm koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastrodan önceki haklara dayanan tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir. Mahkemece, davacı yararına kadastro tespit tarihine kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddesinde düzenlenen zilyetlikle taşınmaz edinme koşularının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermek için yetersizdir. Mahkemece bozma ilamına uyulmakla, bozma lehine olan taraf yararına usuli müktesep hak oluşur.

Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi zaruridir. Hükmüne uyulan bozma ilamında; diğer hususların yanında “mahallinde keşif yapılarak ziraatçı bilirkişiden rapor alınması” hususuna işaret edilmesine rağmen, mahallinde keşif yapılmadan, ziraatçı bilirkişinin dosya üzerinden tanzim ettiği rapora dayalı olarak karar verilmiş, böylelikle bozma ilamının gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bozma ilamına uygun olmayacak şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; öncelikle dosya içerisinde bulunmayan çekişmeli taşınmaz ile çekişmeli taşınmaza komşu tüm taşınmazların kadastro tutanak örnekleri, varsa tespite dayanak belgeler ile kadastro sonucu oluşan tapu kayıtları, davacı adına aynı çalışma alanında belgesiz zilyetlik yoluyla tespit ve/veya tescil edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı Tapu, Kadastro ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorularak var ise kadastro tutanak örnekleri ile kadastro sonucu oluşan tapu kayıtları ilgili mercilerden getirtilmeli, daha sonra yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, üç kişilik ziraat mühendisleri kurulu, fen bilirkişisi jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi hazır olduğu halde taşınmaz başında yapılacak keşifte; yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesi, niteliği, zilyetliğin başlangıcı, kim ya da kimler tarafından ne zamandan beri ne şekilde kullanıldığı,

kadastro tespit tarihine kadar davacı yararına 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği süresinin dolup dolmadığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında doğabilecek çelişkiler yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı; ziraat mühendisleri bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmaz bölümünün değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarının da yer aldığı, taşınmazın geçmişteki ve şimdiki niteliğini, üzerindeki bitki örtüsünü, toprak yapısını, ne kadar süredir ne şekilde kullanıldığını açıklayan gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise keşfi takibe elverişli krokili rapor düzenlemesi istenmeli, dosyadaki hava fotoğrafları daha önce rapor tanzim eden bilirkişi dışındaki jeodezi veya fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılmalı, bu kapsamda çekişme konusu taşınmaz bölümü hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerlerin önceki ve şimdiki niteliklerinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin kısmen veya tamamen ekonomik amacına uygun olarak zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine yönelik olarak rapor alınmalı;

teknik bilirkişi raporları arasında çelişki oluştuğu takdirde müşterek imzalı gerekçeli ek rapor alınarak aykırılık giderilmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. maddesinde yer alan belgesiz taşınmaz kazanıma ilişkin miktar kısıtlamaları da dikkate alınmak suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek ve çelişki arz etmeleri halinde hangi delile neden üstünlük tanıdığı tartışılıp açıklanarak bir karar verilmelidir.

Bozma ilamına aykırı şekilde eksik araştırma ve incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edene iadesine,