Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2017/1097 K.2020/3197

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ... ve arkadaşları, ... İlçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan ve 1963 yılında yapılan kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında, irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, adlarına tescili istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece, "Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığının da davada taraf olması gereğine" değinilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişi rapor ve krokisinde (B) harfi ile sarı renkte gösterilen 1.167,13 metrekarelik taşınmaz bölümünün tarla vasfı ile davacılar ... ve arkadaşları adına eşit hisselerle tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmaz bölümünde davacılar lehine zilyetlikle kazanım şartlarının gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Dava, TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerine dayalı tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesinin imar ihya gerektiren yerlerden olup olmadığının ve mevcut sınırlarla sürdürülen en az 20 yıl zilyetliğin bulunup bulunmadığının belirlenmesi zorunlu olup, bu kapsamda dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait en az 3 adet hava fotoğrafının incelenmesi, taşınmazın bu hava fotoğrafları üzerinde işaretlenmesi ve mevcut sınırların hangi tarihte oluştuğunun belirlenmesi gerekir.

Ne var ki Mahkemece, hava fotoğrafı incelemesi yöntemine uygun şekilde yaptırılmamış, hava fotoğraflarının jeodezi fotogrametri mühendisi tarafından incelenmesi gerektiği halde, hava fotoğrafları üzerinde bu konuda uzmanlığı bulup bulunmadığı anlaşılamayan orman mühendisi tarafından ve taşınmazın orman vasfında olup olmadığı yönünden incelenmiş ve hava fotoğraflarının incelenmesi sonrası sunulan raporda taşınmazın bölümünün imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı böyle yerlerden ise imar-ihyasının tamamlanıp tamamlanmadığı ve üzerinde ekonomik amacına uygun olarak sürdürülen zilyetliğin bulunup bulunmadığı hususlarında açıklamaya yer

verilmemiştir. Ayrıca ziraatçi bilirkişi raporunda, taşınmaz üzerinde 15 yaşında zeytin ağaçlarının bulunduğu belirtildikten sonra, ağaçların yaşlarına göre arazinin 30-35 yıldır kullanıldığı ifade edilmek suretiyle kendi içerisinde çelişki oluşturulduğu halde, bu çelişki üzerinde durulmamış ve imar-ihya ve zilyetlik olgusunun değerlendirmesi bakımından son derece yetersiz bilirkişi raporları esas alınarak hüküm kurulması cihetine gidilmiştir.

Bu şekilde eksik araştırma, inceleme ve uygulamaya dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca ulaşmak için Mahkemece öncelikle, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları, temin edilebilen en eski ve dava tarihine en yakın ortofoto ve uydu fotoğrafları getirtilerek dosya arasına konulmalı ve bundan sonra mahallinde fen bilirkişisi, jeodozi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı yapılacak bu keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesinin ne olduğu,

üzerinde sürdürülen zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa zilyetliğin hangi tarihte başladığı, ve hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, kimden kime, nasıl intikal ettiği, taşınmaz bölümünde imar-ihyaya ne zaman başlanılıp tamamlandığı,

imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen sürenin geçip geçmediği etraflıca sorulup, maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki doğduğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmesine çalışılmalı ve yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli;

hava fotoğraflarının uzman jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi tarafından streoskopik yöntemle incelenmesi suretiyle taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı;

ziraatçı bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmaz bölümünün eğimini, niteliğini, toprak yapısını, bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte başlanıp tamamlandığını, üzerindeki ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, önceki ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeleyen ve sınırındaki taşınmazlarla mukayeseli değerlendirmeyi içeren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı.

HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca birlikte keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla raporlarda belirtilen hususların somutlaştırılması için, taşınmazlar ve çevresini tüm yönleriyle gösterecek şekilde taşınmaz ve çevresinin yakın plan fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazlar kabaca işaretlettirilmeli; fen bilirkişisine, keşfi takibe ve yerel bilirkişi ile tanık sözlerini denetlemeye elverişli rapor ve kroki düzenlettirilmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.