Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/1190 K.2020/5012

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında, ".... imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını denetlemeye imkan verecek hava fotoğraflarının getirtilerek değerlendirilmediği, Orman bilirkişi raporunda 1948 tarihli hava fotoğrafında taşınmazın hali arazi olduğu, 1999 tarihli hava fotoğrafında ise yerleşim yeri sınırları içerisinde orman olmayan yerde kaldığı bilgisine yer verildiği, ancak hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye incelettirilerek taşınmazın imar-ihya durumu hakkında rapor alınmadığı belirtilerek, karar tarihinden önce 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun gereğince ...'nın davaya dahil edilerek,

taraf teşkilinin sağlanması için davacı tarafa süre verilmesi, taraf teşkili sağlandıktan sonra dava tarihinden 15, 20, 25 yıl öncesine ilişkin yüksek çözünürlüklü en az üç adet hava fotoğrafının Harita Genel Komutanlığından getirtilerek jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişilerce stereoskop aletiyle incelenmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişisi tarafından düzenlenmiş 24.01.2017 tarihli raporda (A) harfi ile gösterilen 2.137,58 metrekare yüzölçümlü taşınmazın davacı ... adına tapuya tesciline, karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Her ne kadar bozma kararına uyulmuş ise de bozma gerekleri yerine getirmemiştir. Mahkemece, hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen çekişmeli taşınmaz bölümünde imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı ve davacı lehine zilyetlik yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli değildir.

Dava, TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerine dayalı tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

Dava konusu taşınmazın, 1963 yılında hangi nedenle tescil harici bırakıldığı araştırılmamış, çekişmeli taşınmaz bölümünün imar planı kapsamına alınıp alınmadığı, alınmış ise imar planının hangi tarihte onaylanarak kesinleştiği sorulup saptanılmamış, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi tarafından hazırlanan raporda 1985 yılına ait hava fotoğrafında taşınmaz bölümü üzerinde ev ile bahçe bulunduğu ve sınırlarının belirgin olduğu ifade edilmesine rağmen, ziraat bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde yaşları 5 ile 18 arasında değişen meyve ağaçlarının bulunduğu belirtilmek suretiyle,

taşınmaz bölümü üzerindeki ağaçların yaşları hususunda raporlar arasında çelişki oluşturulduğu halde, mahkemece söz konusu giderilmeksizin hüküm kurulması cihetine gidilmiştir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaz bölümünün hangi nedenle tescil harici bırakıldığı Kadastro Müdürlüğünden, imar planı kapsamında kalıp kalmadığı ilgili belediyelerden sorularak belirlenmeli, taşınmaz bölümünün imar planı kapsamında kaldığının anlaşılması halinde imar planının onaylı bir örneği dosyaya getirtilmeli, taşınmaz bölümü imar planı kapsamında ise imar planının onay tarihinden,

değilse dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine öncesine (özellikle 1985 ile 1992 yılları arası) ilişkin farklı devrelerde çekilmiş en az 3 adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilmeli, ayrıca bulunabilecek en eski tarihli yüksek çözünürlüklü uydu fotoğrafları da celbedilerek dosya keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı ile fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte taşınmaz bölümünün önceki niteliği tespit edilerek, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde, taşınmaza ev yapmanın imar-ihya anlamına gelmeyeceği dikkate alınarak, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümünün geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ve kullanımın imar-ihyanın tamamlandığı tarihten itibaren 20 yıla ulaşıp ulaşmadığı, taşınmazın kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, taşınmaz bölümü üzerinde sürdürülen zilyetliğin mevcut olup olmadığı ve mevcut ise imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı;

komşu parsellerin dayanak kayıtlarının çekişmeli taşınmaz yönünü ne şekilde okuduğu belirlenmeli; fen bilirkişisine, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor düzenlettirilmeli;

ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını içerir,

önceki ziraatçı bilirkişi raporunun değerlendirildiği ve bu rapor ile bozma öncesi jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi tarafından hazırlanan rapor arasında taşınmaz bölümü üzerindeki ağaçların yaşları konusunda çelişki bulunması nedeniyle taşınmaz bölümündeki ağaçların cins ve yaşları ile söz konusu raporlar arasındaki çelişkinin nedenini açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının ve eski tarihli uydu fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, çekişmeli taşınmaz bölümünün sınırlarını ve niteliğini, imar-ihyası tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını,

şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlenmesi ve bu raporda bozma öncesi yapılan hava fotoğrafı incelemesi neticesinde sunulan jeodezi uzmanı bilirkişinin raporu ile ziraat bilirkişisinin raporu arasında taşınmaz bölümü üzerindeki ağaçların yaşları konusunda oluşan çelişkinin nedeninin de açıklanması istenilmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.