Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/323 K.2018/2443

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Uygulama kadastrosu sırasında ...

Köyü çalışma alanında bulunan ve tapuda hisseli olarak davacı ... ile dava dışı ... adına kayıtlı bulunan eski 216 parsel sayılı 3.520,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 118 ada 15 parsel numarasıyla ve 2.986,09 metrekare yüzölçümlü olarak; davalılardan ... adına tapuda kayıtlı bulunan eski 204 parsel sayılı 4.650,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 118 ada 28 parsel numarasıyla ve 4.796,12 metrekare yüzölçümlü olarak; davalılardan ... adına kayıtlı bulunan eski 207 parsel sayılı 6.400,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise 118 ada 16 parsel numarasıyla ve 6.947,37 metrekare yüzölçümü ile tespit edilmiştir.

Davacı ...; uygulama kadastrosu sırasında kendisine ait taşınmazın yüzölçümünün eksildiği ve sınırının yanlış belirlendiği ve eksikliğin/yanlışlığın davalılara ait 118 ada 16 ve 28 parsel sayılı taşınmazlardan kaynaklandığı iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulü ile.

118 ada 15 parsel sayılı taşınmazın ... komisyon tutanağındaki uygulama tespiti ve 118 ada 16 parsel sayılı taşınmazın uygulama tespitinin iptaline, çekişmeli 118 ada 16 parsel sayılı taşınmazın 27.05.2015 havale tarihli teknik bilirkişi gösterilen 484,37 metrekarelik kısmının 118 ada 15 parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle 118 ada 15 parsel sayılı taşınmazın 3.470,46 metrekare olarak, 118 ada 16 parselin ise 6.463,00 yüzölçümlü olarak tapuya tesciline, çekişmeli 118 ada 28 parsel sayılı taşınmaza yönelik davanın ise reddi ile bu taşınmazın uygulama tutanağındaki tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş;

hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uygulama kadastrosu yapılırken öncelikle zeminde bulunan ve tesis kadastrosu tarihinde mevcut olan sabit nokta ve sınırlardan, aynı döneme ya da yöreye ait farklı amaçlarla üretilmiş haritalar ile benzeri verilerden yararlanılarak yapılan teknik çalışmalarla, tesis kadastrosuna ait pafta haritaları ortofoto üzerine işlenmekte; haritanın zemine uygun olmaması halinde farklılıkların nerelerden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilip varsa hatalar yöntemine uygun şekilde giderilmekte, düzenlenen ada raporu ile yapılan teknik çalışmalar ve gerekçeleri açıklanmakta;

bundan sonra yukarıda sözü edilen yönetmelikte açıklanan ilkeler çerçevesinde taşınmazların bütün sınırları tek tek değerlendirmeye tabi tutularak ilk tesis kadastrosu sırasındaki gerçek fiili duruma ulaşılmaya çalışılarak, uygulama tutanağı düzenlenmekte ve uygulama kadastrosu haritaları üretilmektedir. İşte, uygulama kadastrosuna itiraz davaları, uygulama kadastrosu faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yönelik davalardır.

Bu nedenle mahkemelerce, uygulama faaliyetine eşdeğer ve amaca uygun bir araştırma yapılması zorunludur.

Mahkemece, amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğrafları, temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları, tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları, mahkeme ilamları ve eki olan haritalar, varsa uygulama kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, çekişmeli taşınmaza ilişkin tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgelerin toplanması gerekmektedir.

Bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi fen bilirkişisinin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında çekişmeli taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir.

Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri fen bilirkişisine işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar fen bilirkişisi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden,

taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, fen bilirkişisinden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak uygulama kadastrosunu denetlemesi istenmelidir.

Fen bilirkişisinden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, uygulama kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği,

uygulama kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "uygulama tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır.

Raporun denetime elverişli olması için fen bilirkişisinden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise çekişmeli taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir.

Fen bilirkişi haritasında, uygulama kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir.

Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken uygulama kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının uygulama kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda mahkemece, uygulama kadastrosuna ait ada raporunda çekişmeli taşınmazlarda tersimat hatası olduğundan bahsedildiği halde; arazi kadastrosuna ait ölçü krokisi, hesap cetveli, ölçü cetveli getirtilip teknik bilirkişi tarafından denetlenmediği gibi keşif sonucu düzenlenen teknik raporda arazi ... paftası ile uygulama kadastrosuna ait pafta dahi çakıştırılmamıştır. Anılan rapor bu haliyle denetime ve hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Ayrıca çekişmeli eski 216 yeni 118 ada 15 parsel sayılı taşınmazın tapu maliki sadece davacı ... olmayıp, dava sonunda diğer paydaşın hukukunun da etkilenecek olması nedeniyle diğer tapu kayıt malikinin de davaya katılımının sağlanması gerekir.

Hal böyle olunca; mahkemece öncelikle davacıya tapuda diğer 16/19 payın maliki olan ...’ın yöntemince davaya katılımının sağlanması için süre ve imkan verilmeli, bu şekilde taraf koşulunun tamamlanması halinde çekişme konusu taşınmazların arazi kadastrosuna ait ölçü krokisi, hesap ve ölçü cetveli getirtilerek dosya arasına konulmalı, daha sonra harita mühendisi sıfatına sahip önceki bilirkişi dışında oluşturulacak üç kişilik uzman bilirkişi kurulu eliyle yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve araştırma yapılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.