Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/1471 K.2019/2716

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ..., ... İlçesi Karacaören Mahallesi çalışma alanında bulunan ve 1977 yılında yapılan ... sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişileri ...tarafından düzenlenen 27.02.2014 tarihli rapor ve bu rapora ekli krokide (A) harfiyle gösterilen 327,47 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz bölümünün davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, 27.02.2014 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 327,47 metrekarelik bölüm yönünden davacı lehine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli değildir.

Bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğrafı olduğu halde hava fotoğraflarından yararlanılmamış, taşınmaz belediye sınırları içerisinde bulunduğu halde taşınmazın imar planı içerisinde kalıp kalmadığı belirlenmemiş, taşınmazın kuzeyinde Karacaören Deresi bulunduğu ve taşınmaza komşu 219 parsel sayılı taşınmazın hükmen tesciline esas krokide de dava konusu yer dere olarak gösterildiği halde jeolog bilirkişiden rapor alınmamış, tek ziraat bilirkişisi tarafından düzenlenen soyut ve yetersiz rapora itibar edilerek hüküm kurulmuştur.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için, mahkemece öncelikle çekişmeli taşınmazın imar planı kapsamına alınıp alınmadığı ilgili Belediye Başkanlığından sorularak, imar planı ve imar durumuyla ilgili tüm belge ve haritalar dosyasına konulmalı, dava tarihi olan 2013 yılından (taşınmaz daha önce imar planına alınmış ise imar planının onaylanma tarihinden) 15-20-25 yıl öncesine ait dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları ile çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların tutanakları ve varsa dayanakları olan kayıtlar ilgili yerlerden getirtilerek dosya ikmal edilmeli, bundan sonra taşınmaz başında yaşlı,

tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeoloji mühendisi, jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşacak bilirkişi kurulunun katılımı ile yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliği, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu,

kimden nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve imar ve ihyanın hangi tarihte tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle yöntemince giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri, komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli.

3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmaz bölümünün eğimini, niteliğini, toprak yapısını, bitki örtüsünü, üzerindeki ağaçların cinsini, adedini ve yaşını, imar ve ihyasına hangi tarihte başlanıldığını ve imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını, taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığını ve taşınmazın kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir;

jeolog bilirkişiden ise, taşınmaz bölümünün dere yatağından kazanılıp kazanılmadığını ve halen aktif dere yatağında kalıp kalmadığını açıklayan bilimsel verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğini, sınırlarını ve taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini açıklayan rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisinden keşfi takibe ve bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verir ayrıntılı rapor ve kroki alınmalı.

3402 sayılı Kanun'un 17. maddesi göz önüne alınarak taşınmaz imar planı kapsamında ise imar planının onay tarihine kadar, imar planı kapsamı dışındaysa dava tarihine kadar 3402 sayılı Yasa'nın 14 ve 17. maddesinde öngörülen koşulların davacı taraf yararına gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.