Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/3640 K.2020/732

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Mahkemece yapılan yargılama sonunda 128 ada 131 parsel sayılı taşınmazın hükme esas alınan teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen nizalı bölümünün mera olduğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, bu hususta yapılan araştırmanın yeterli olmadığı belirtilerek mahallinde yeniden keşif yapılması, taşınmaz bölümünün öncesinin ne olduğu, mera vasfında olup olmadığı, kim tarafından, ne zamandan beri, ne şekilde kullanıldığı hususunda komşu köy bilirkişilerinden ve tanıklardan bilgi alınması,

nizalı taşınmaz bölümü ile taşınmazın kalan kısmı arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususunda ziraat bilirkişisinden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, temyize konu 128 ada 131 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, 128 ada 131 parsel sayılı taşınmazın, teknik bilirkişi Ahmet Kayıran tarafından düzenlenen rapor ekindeki krokide (131/A) harfi ile gösterilen 1.339,15 metrekarelik bölümünün ayrı parsel numarası altında tarla vasfıyla davacı ... adına tesciline, taşınmazın kalan kısmının mera olarak sınırlandırılarak özel siciline yazılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Hükmüne uyulan bozma ilamında.

Mahkemece ziraat bilirkişisinden, temyize konu 128 ada 131 parsel sayılı taşınmazın, hükme esas alınan teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen nizalı bölümünün, parselin kalan bölümü ile aynı özellikte olup olmadığını belirten, şahıslar adına kesinleşen parseller ile toprak yapısı olarak aynı özellikte olup olmadığını açıklayan rapor aldırılması gereğine değinilmiş olmasına rağmen, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan bahsi geçen hususları açıklayan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor aldırılmamış,

(A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü ile taşınmazın kalan bölümünü ve bu bölümlerin ortak sınırlarını gösteren fotoğrafları çektirilip dosya arasına konulmamış, taşınmazın niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini belirlemek amacıyla hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

O halde sağlıklı sonuca varılabilmesi için; öncelikle, dava konusu taşınmazın tespit tarihi olan 2001 yılından 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle en az üç tanesi Harita Genel Komutanlığından getirilerek dosya arasına konulmalı, taşınmazın bulunduğu köyde mera tahsisi yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra,

mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek aynı köy ve komşu köylerin halkından ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve teknik bilirkişi katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte, varsa mera tahsis kararı ve haritaları uygulanıp kapsamları belirlenmeli, mera tahsisi yoksa, yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri, ne suretle kullanıldığı, taşınmazın öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli; mahkemece yapılacak gözlem tutanağa geçirilmeli;

ziraat mühendisleri bilirkişi kurulundan, taşınmazın nizalı bölümü ile kalan bölümünün ayrı ayrı toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, mera, yaylak veya kışlak vasfı taşıyıp taşımadığını, nizalı bölüm ile taşınmazın geriye kalan bölümü arasında doğal ya da yapay ayırıcı nitelikte unsur bulunup bulunmadığını ayrı ayrı belirtir, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; taşınmazın her yönünden tüm özelliklerini gösterir (özellikle taşınmazın nizalı bölümü ile geriye kalan bölümünün sınırını gösterir şekilde) fotoğrafları çektirilmeli;

teknik bilirkişiye, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, nizalı bölüm ile taşınmazın geriye kalan bölümünün konumunu yan kesit krokisi ile gösteren rapor ve harita düzenlettirilmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak, taşınmazın nizalı bölümü ile kalan bölümünün ayrı ayrı önceki ve şimdiki niteliğini, mera, yaylak veya kışlak vasfında olup olmadığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,