Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/546 K.2019/2711

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... İlçesi Aydınlı Köyü çalışma alanında bulunan 617, 669, 732, 733, 1102, 1186, 1191, 1317, 1318, 1319, 1414, 1461, 1873 ve 1874 parsel sayılı taşınmazlar, Asliye ve Sulh Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduklarından söz edilerek malik haneleri açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.

Davacı Hazine tarafından, davalılar aleyhine Asliye ve Sulh Hukuk Mahkemelerinde açılan elatmanın önlenmesi ve tescil davaları, davaya konu olan parseller hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Kadastro Mahkemesinde, çekişmeli parsel tutanakları ile aktarılan dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davacı Hazinenin davasının kısmen kabulüne, dava konusu 1102, 1873, 1874, 669 ve 617 parsel sayılı taşınmazların miras payları oranında davalı ...

(Efrahim) Oral mirasçılar adına tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 1317, 1318, 1319, 1414, 1186, 1191, 732, 733 ve 1461 parsel sayılı taşınmazların ise Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili ile davalı ... mirasçısı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı Hazine vekili’nin dava konusu 669 parsel sayılı taşınmaza ve davalı ... mirasçısı ...‘ın çekişmeli 732, 733, 1317, 1318, 1319, 1414 ve 1461 parsel sayılı taşınmazlara yönelik yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle bu taşınmazlar hakkındaki usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

2- Dava konusu 617 parsel sayılı taşınmaza ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde. Mahkemece, davalı ... mirasçıları lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. ve 46/1. maddelerine dayalı olarak zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçe gösterilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Davacı Hazinenin dayandığı ...

Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1964/30 Esas, 1967/206 Karar sayılı dava dosyası’nın incelenmesinde.

14.07.1964 tarihli dava dilekçesi ile eldeki dosyanın davalısı ... tarafından, Hazine ve Köy Tüzel Kişiliği aleyhine dava dilekçesinde sınırları belirtilen 6 parça taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak tescil davası açıldığı, bu davanın yargılaması sonucunda mahkemece davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği ve iş bu kararın 13.09.1967 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Eldeki dosyada yapılan keşif sonucunda, çekişmeli 617 parsel sayılı taşınmazın ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1964/230 Esas sayılı dava dosyasında dava dilekçesinin 3. sırasında gösterilen taşınmaz olduğu belirlenmiştir. Şu halde, sözü edilen davanın tarafları, konusu ve sebebi göz önüne alındığında eldeki davada kesin hüküm niteliğinde bulunduğu kuşkusuzdur.

Kural olarak kesin hüküm kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekli olumsuz dava koşullarındandır.

Hal böyle olunca, çekişmeli taşınmazın eldeki dosya davalısı ...’ın feragati ile sonuçlanan dava dosyasının kapsamında kaldığının anlaşılmasına göre, taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

3- Çekişmeli 1186 ve 1191 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde. Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı ... mirasçısı ...’ın sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak, taşınmazlar hakkında eldeki dosya ile aynı tarihte açılan davacı Hazine’nin taraf olduğu ve re'sen araştırma ilkesine tabi olan ...

Kadastro Mahkemesi’nin 1976/71 Esas, 1986/150 Karar sayılı dava dosyası ile yürütülen davanın yargılaması neticesinde taşınmazların Hazine adına tesciline karar verildiği ve bu taşınmazlar dışındaki başka parsellere yönelik verilen bozma ilamından sonra ... Kadastro Mahkemesi’nin 1996/10 Esas, 1996/27 Karar sayılı ilamı ile de, çekişmeli 1186 ve 1191 parseller yönünden ...

Kadastro Mahkemesi’nin 1976/71 Esas, 1986/150 Karar sayılı kararının aynen infazına karar verilerek iş bu kararın 21.05.1997 tarihinde kesinleşmesi üzerine taşınmazların Hazine adına tapuya tescil edildikleri, bilahare ise 15.02.2006 tarihinde dağıtım sonucunda 1186 parsel sayılı taşınmazın dava dışı Yusuf Zengin adına. 1191 sayılı taşınmazın ise ...adına tescil edildikleri anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, çekişmeli taşınmazlar Hazine adına tescil edildikten sonra, dağıtım sonucunda 3. kişiler adına sicil oluşturulduğuna göre, davada taraf olmayan 3. kişilerin hakkı ortadan kaldırılarak taşınmazların yeniden Hazine adına tesciline yönelik hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

4- Dava konusu 1102, 1873 ve 1874 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince. Mahkemece, davalı ... mirasçıları lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. ve 46/1. maddelerine dayalı olarak zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçe gösterilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Dava konusu taşınmazlar, 4753 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan tapu kayıtlarına dayalı olarak Hazine adına tespit edilmiş olup, bu şekilde oluşan tapu kayıtlarının kapsamında kalan yerlerin, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar, zilyetleri yararına iktisap koşullarının gerçekleşmesi halinde, zilyetleri adına tescile karar verileceği 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu durumda anılan Yasa uyarınca, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar, davalı taraf yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekir.

Ne var ki, mahkemece, bu hususta yeterli araştırma ve inceleme yapılmamış, davacı Hazinenin dayandığı ve tespite esas tapu kayıtlarının oluşumuna esas belirtmelik tutanakları, belirtmelik haritası, toprak tevzi haritası, tablendikatif cetveli ve komşu parsellere ait kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanakları getirtilmemiş, tapu kayıtları keşifte yöntemince uygulanarak kapsamları belirlenmemiş, 1873 ve 1874 parsel sayılı taşınmazlara ait belirtmelik tutanaklarında taşınmazların meradan sürülmek suretiyle oluşturulduğu belirtilerek Hazine adına tespit edildikleri halde, yöntemince mera araştırması yapılmamış,

bu kapsamda komşu köyler halkından yerel bilirkişi tespit edilip beyanlarına başvurulmamış, taşınmazlara komşu durumda mera parseli mevcut ise bu parseller ile arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı üzerinde durulmamış, taşınmazların niteliği hususunda da 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca, sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için, mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazların tespitine esas alınan tapu kayıtlarının oluşumuna esas belirtmelik tutanakları, belirtmelik haritası, toprak tevzi haritası, komşu parsellere ait kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanakları ile Hazine tapusunun tesis tarihinden (ve dava tarihinden) geriye doğru en eski tarihli ve kadastro tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğrafları getirtilip dosya ikmal edilmeli, bundan sonra mahallinde, yaşlı,

tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek aynı köy ve komşu köyler halkından ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, yapılacak keşifte, tespit dayanağı olan ve taşınmazların belirtmelik tutanaklarında taşınmazlara uygulandığı anlaşılan başka kayıtlar var ise bu kayıtlar yerel bilirkişi yardımı ve fen bilirkişi eli ile uygulanmalı,

fen bilirkişisinden tapu kayıtlarının haritası ile kadastro paftasının ölçekleri eşitlenerek ve zemine çakıştırılarak uygulanması suretiyle tapu kayıtlarının kapsamını gösterir krokili rapor alınmalı, tapu kayıtlarının haritasının fenni sıhhate uygun olmaması halinde ise sınırları itibariyle uygulanarak, tek tek kapsamı krokide gösterilmeli, belirtmelik tutanağında uygulanan kayıtlar varsa bu kayıtlarda zemine uygulanarak aynı yöntemle kapsamları belirlenmeli; yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, kim tarafından, ne zamandan beri kullanıldığı,

kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli; ziraat bilirkişisi kurulundan, çekişmeli taşınmazların önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve komşu parseller ile nasıl ayrıldığını açıklayıp, tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak,

dava konusu taşınmazların hava fotoğraflarında gösterilmesi istenilmeli ve taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten rapor alınmalı; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda taşınmazların Hazineye ait tapu kayıtlarının kapsamında kaldığının anlaşılması halinde, davacı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 46/1. maddelerinde öngörülen edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği;

taşınmazların tamamının ya da bir bölümünün tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığının anlaşılması halinde ise, davacı yararına dava tarihinden geriye 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde öngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinde durulmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.