Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2020/1623 K.2021/1759

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ... İlçesi ... Köyü çalışma alanında bulunan 101 ada 249 parsel sayılı 40.955,49 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, zilyedi ...,... ’ın 40/100 dönüm norm sınırını aşması sebebiyle, tarla vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı ..., irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, taşınmazın tapu kaydının iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın davacının murisinden intikal ettiği, murisin ölümünden sonra kardeşi ... tarafından kullanıldığı, davacının ise taşınmazda 2011 yılından önce kullanımının bulunmadığı, taşınmazda tek başına malik sıfatıyla 20 yıllık zilyetlik süresinin dolmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Ne varka, davacı ..., dava dilekçesinde irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, taşınmazın babasından kaldığını beyan etmesine ve keşifte dinlenen yerel bilirkişiler de taşınmazın öncesinin davacının babasına ait olduğunu söylemiş olmalarına rağmen Mahkemece, murisin başkaca mirasçısının bulunup bulunmadığı ve taşınmazın davacıya taksimen ya da başka bir hukuki yolla intikal edip etmediği hususunda araştırma yapılarak davacının aktif dava ehliyetinin mevcut olup olmadığı belirlenmemiş;

esasa ilişkin olarak da, davacı ve miras bırakanı adına aynı çalışma alanı içerisinde kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı yöntemince araştırılmamış; çekişmeli taşınmazın doğu, kuzey, batı ve kısmen güney sınırında 244 sayılı mera parseli bulunduğu halde hava fotoğraflarının incelenmesi sırasında bu husus üzerinde durulmamış, hava fotoğrafı incelemesi neticesi sunulan rapor, taşınmaz bölümünün evveliyatını, kullanım süresini, niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığını açıklamaktan uzak,

son derece yetersiz olmasına ve raporda sadece soyut olarak taşınmaz bölümünün tarla olduğunun belirtilmesiyle yetinilmesine rağmen, yeniden, belirtilen hususları açıklayan, denetime elverişli rapor alınmamış; komşu taşınmazların kadastro tutanakları ve dayanak belgelerinin tamamı getirtilmemiş; komşu mera parseli ile aralarında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını ortaya koymayan ziraatcı bilirkişi raporu ile yetinilerek hüküm kurulmuş olması nedeniyle, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacının murisinin nüfus kaydı ve veraset ilamı incelenerek başka mirasçısının bulunup bulunmadığı belirlenmeli; murisin başka mirasçının bulunduğunun anlaşılması halinde, davacıdan taşınmazın murisinden kendisine ne şekilde intikal ettiği sorulup saptanmalı ve böylelikle davacının aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmalı;

davacının murisi adına çekişmeli taşınmazın bulunduğu kadastro çalışma alanı içerisinde belgesizden taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup, varsa tespit tutanakları ve oluşmuş ise tapu kayıtlarının onaylı örnekleri ile dava konusu taşınmaz bölümüne komşu taşınmazların tamamının kadastro tutanakları ve dayanak belgelerinin ilk tesislerinden itibaren tüm tedavülleri Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinden getirtilip dosya arasına konulmalı;

bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar- ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği, kime ait olduğu,

kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, öncesinin mera veya meradan açma olup olmadığı, komşu mera parselinin kadim mera mı yoksa tahsisli mera mı olduğu, komşu mera parseli ile çekişme konusu taşınmaz arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı, davacının murisinin terekesinin yöntemine uygun şekilde taksim edilip edilmediği, taksim edilmiş ise hangi tarihte taksim edildiği ve dava konusu taşınmazın davacıya düşüp düşmediği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmazın yönünü ne okuduğu belirlenmeli;

yerel bilirkişi ve tanıkların beyanları arasında oluşabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın niteliğini, kullanım durumunu, öncesinin imar-ihya muhtaç yerlerden olup olmadığını, böyle yerlerden ise imar-ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığını ve önceki tarihli ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeler şekilde tarımsal niteliğini açıklayan, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısını, eğimini, bitki desenini, zirai durumunu, varsa zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren,

mera ile aralarında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını ortaya koyan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden dosya içerisinde mevcut 1985 ve 1999 tarihinde çekilmiş hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı;

fen bilirkişisine, keşfi ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli ve bundan sonra öncelikle davacıların aktif dava ehliyeti bulunup bulunmadığı üzerinde durulmak suretiyle zilyetlikle kazanım şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkin tüm deliller birlikte değerlendirilip, davacının kök murisinin terekesi yöntemince taksim edilmemiş ise murisin terekesinin belgesiz yoluyla 100 dönüm taşınmaz edinebileceği,

geçerli bir taksimin varlığı halinde taksim tarihinden tespit tarihine kadar mirasçıların 20 yıllık bağımsız zilyetliklerinin bulunması halinde ise her bir mirasçının kendi adına belgesiz zilyetlikten tespit edilen taşınmaz miktarı araştırılarak norm sınırının 3402 sayılı Yasa'nın 14. maddesi gereğince kuru arazide 100 dönüm olduğu göz önüne alınmalı ve bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.