Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2020/606 K.2020/860

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ... İlçesi Arıkaya Mahallesi çalışma alanında bulunan 131 ada 6 parsel sayılı 262,53 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle, bahçeli kargir ev vasfıyla ... adına ve aynı ada 7 parsel sayılı 227,78 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise aynı nedenle ve kargir ev ve tarla vasfıyla ... adına tespit ve tescil edilmiştir.

Davacı ..., tapu kaydına dayanarak, çekişmeli taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtlarının ayrı ayrı iptali ile ... İli ...

İlçesi Arıkaya Mahallesi Ören Mevkii 131 ada 6 parsel ve aynı yerde 131 ada 7 parsel sayılı taşınmazların davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalılar Hayrettin Yıldırım ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, 11.12.1995 tarih ve 1 sıra numaralı arsa vasfıyla Hazine adına ihdasen tescil yoluyla oluşan tapu kaydına dayanarak dava açmış ve anılan tapu kaydının çekişmeli taşınmazları bir bütün olarak kapsadığı anlaşılmış olup esasen bu husus doğru olarak mahkemeninde kabulündedir. Ancak mahkemece, davalıların zilyetliğinin başlangıç tarihinde çekişmeli taşınmazların tapuda Hazine adına kayıtlı olduğu ve tapuda kayıtlı taşınmazların zilyetlikle edinimlerinin mümkün olamayacağı gerekçesi ile hüküm kurulmuş ise de, bu hususta yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Davacı Hazinenin dayandığı kaydın ihdasen tescil tarihi 1995 yılı olup, davalılar yargılama sırasındaki beyanlarında dava konusu yerleri 1972 tarihinde satın aldıklarını ifade ettiklerine göre, mahkemece uyuşmazlığın çözümü için Hazine adına idari yoldan tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar çekişmeli taşınmazlarda davalılar lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Ne var ki mahkemece bu hususta alınan beyanlar soyut nitelikte olduğu gibi, yapılan araştırma da yetersizdir. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece, öncelikle Hazine adına idari yoldan tapu kaydının oluştuğu 1995 yılından 15-20-25 yıl öncesine ilişkin çekişmeli taşınmazlara ait farklı dönemlerde çekilmiş hava fotoğraflarının en az üç adedi dosya arasına getirilmeli ve bundan sonra mahallinde olabildiğince yaşlı ve tarafsız mahalli bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 1 inşaat mühendisi bilirkişisi, ziraat mühendisi bilirkişisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan,

çekişmeli taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldıkları, Hazine tapusunun oluştuğu 1995 tarihinden geriye doğru 20 yıllık süre içerisinde dava konusu taşınmazlarda davalıların zilyet olup olmadıkları, zilyet olmuş iseler hangi tasarruflarla zilyetliklerini sürdürdükleri ve zilyetliklerinin hangi tarihte başladığı,

ayrıca davalıların taşınmazlarda kaydın oluştuğu tarihe kadar en az 20 yıl süre ile ve malik sıfatıyla ekonomik yarar sağlayan zilyetliklerinin bulunup bulunmadığı sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri ile önceki keşifte alınan beyanlar arasında çelişki oluştuğu takdirde yüzleştirme yapılarak çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmazlar üzerinde belirtilen tarihlerde yapı/bina bulunup bulunmadığı,

bina yok ise taşınmazların hangi vasıfta oldukları ve üzerlerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığı, zilyetlik mevcut ise bu zilyetliğe ne zaman başlanıldığı hususlarının belirlenmesine çalışılmalı; inşaat mühendisi bilirkişisinden, taşınmazlar üzerindeki binaların yaşları ve ne zaman yapıldıkları hususunda; ziraat mühendisi bilirkişisinden ise, çekişmeli taşınmazların bitki örtüleri, taşınmazların evveliyatlarındaki niteliklerinin ne olduğu,

zirai faaliyete konu olup olmadıkları, üzerlerindeki zilyetliğin hangi tarihte başladığı ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarında bilimsel verilerle desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisine, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir rapor ve kroki düzenlettirilmeli ve bundan sonra dosyadaki tüm deliller değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.