Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2021/2843 K.2021/4183

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ: Davacılar ... ve ..., kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, Haliliye İlçesi İncirağacı Mahallesi çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın adlarına tescili istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın mera parseli içerisinde kaldığı ve meraların zilyetlikle kazanılması mümkün bulunmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, verilen karar dosya kapsamına uygun düşmediği gibi, yapılan araştırma ve inceleme de hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Davacılar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, kadastro sırasında tescil harici bırakıldığını öne sürdükleri taşınmazın adlarına tescili istemi ile dava açmış olup, Dairemizin geri çevirme kararı sonucunda yapılan araştırma sonucunda da, davacıların iddiasına konu kısmın kadastro sırasında tescil harici bırakıldığı ve davanın açılış tarihi itibariyle de aynı hukuki durumda bulunduğu belirlenmiştir.

Dolayısıyla, mahkemenin çekişmeli taşınmazın mera parseli içerisinde kaldığı yönündeki gerekçesinde isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, çekişmeli taşınmaza komşu 396 parsel sayılı taşınmaz kadastro sırasında mera olarak sınırlandırıldığı ve kadastro tespiti bu şekilde kesinleştiği halde, yöntemince mera araştırılması yapılmak suretiyle çekişmeli taşınmazın niteliği kesin olarak belirlenmemiş, taşınmazın kadim mera olup olmadığının belirlenmesi bakımından komşu köyler halkından mahalli bilirkişi dinlenilmemiş, tek ziraat mühendisi bilirkişiden alınan taşınmazın ne zamandan beri tarım arazisi niteliğinde olduğu, komşu taşınmazlardan ve özellikle mera parselinden ne şekilde ayrıldığı,

aralarında doğal ya da yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususunda değerlendirme içermeyen rapor hükme esas alınma, bir arazinin niteliğinin ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklinin ve süresinin belirlenmesinde en önemli delil hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde hava fotoğraflarından yöntemince yararlanılmamış ve bu kapsamda 1984 tarihli hava fotoğrafı üzerinde bu konuda uzman olmayan ziraat ve jeolog bilirkişilerin değerlendirmeleri ile yetinilmiştir.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu

taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı evrelerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Müdürlüğünden tarihleri açıkça yazılmak suretiyle getirtilip dosya arasına konulduktan sonra mahallinde, taşınmazın bulunduğu köy ile komşu köyler halkından yaşlı, tarafsız,

yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından ayrı ayrı seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile üç kişilik uzman ziraat mühendisi bilirkişi heyeti, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, kamu orta malı mera vasfında olup olmadığı,

meradan kazanılıp kazanılmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanlar arasında oluşabilecek çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesine çalışılmalı;

ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat mühendisi bilirkişi raporunu da irdeler mahiyette ve komşu taşınmazlarla ve özellikle mera parseliyle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir şekilde, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden taşınmazın mera vasfında olup olmadığını, mera parselinden nasıl ayrıldığını, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik mevcut ise zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmazın evveliyatı itibari ile imar-ihyaya muhtaç yerlerden olduğunun anlaşılması halinde imar ve ihyaya konu edilip edilmediğini,

edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp, ne zaman bitirildiğini açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere ve bilimsel esaslara dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden, dosya da bulunan ve yukarda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, mera vasfında olup olmadığının, mera niteliğinde değilse imar-ihyasına en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir kroki ve rapor düzenlemesi istenmeli.

Dairemizin geri çevirme kararı sonucunda, çekişmeli taşınmazın karar tarihinden sonra idari yoldan 872 parsel numarası ile Hazine adına tescil edildiği anlaşıldığından, davanın tapu iptali ve tescil isteğine dönüştüğü ve Hazine dışındaki davalılar yönünden taraf sıfatının ortadan kalktığı da gözetilmeli ve bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.