Yargıtay 17. Ceza Dairesi E.2019/1604 K.2019/5160

Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuklar hakkında hırsızlık suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü: Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-5237 sayılı Yasa'nın 61. maddesiyle cezanın belirlenmesinde, izlenmesi gereken yöntem açık ve denetime imkan tanıyacak bir biçimde ortaya konulmuştur. Buna göre somut olayda ilgili suç tanımında belirtilen cezanın alt ve üst sınırı arasında ceza tayin edilirken cezanın belirlenmesine ilişkin madde hükmündeki ölçütler dikkate alınacaktır. Bu düzenleme ile soyut gerekçelerle cezanın alt ve üst sınırdan belirlenmesi şeklindeki yanlış uygulamanın önüne geçilmek istenmiştir.

Bu açıklamalar ışığında bir suçtan dolayı TCK’nun 61. maddesi gereğince temel ceza belirlenirken söz konusu maddenin birinci fıkrasında yedi bent halinde sayılan hususlar göz önünde bulundurulacak ve somut gerekçeler de belirtilmek suretiyle kanundaki cezanın alt ve üst sınırı arasında takdir hakkı kullanılacaktır.

Ayrıca temel ceza belirlenirken aynı Yasa'nın 3. maddesinin birinci fıkrasındaki ” Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığı ile orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.” şeklindeki hüküm de gözetilmek zorundadır.

Hakimin temel cezayı belirlerken değindiği gerekçesi suçun işleniş biçimi, işlenmesinde kullanılan araçları, işlendiği zaman ve yer, suçun konusunun önem ve değeri, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı, failin kast veya taksirine dayalı kusurunun ağırlığı, failin güttüğü amaç ve saik ile dosyaya yansıyan bilgi ve belgelerin isabetle değerlendirildiğini gösterir biçimde yerinde ve yeterli olmalıdır.

Ceza Hukukunun temel ilkelerinden olan cezanın şahsileştirilmesi kuralının da amacı ceza ve sanık arasında uygun dengeyi sağlamaktır.

İki sınır arasında cezayı belirleme hakime ait ise de bu yetkinin kullanılmasında adalet ve nesafet kurallarına bağlı kalınması bu bağlamda suçun işleniş şekli, önemi, sebepleri, kanun ve nizamlara muhalefet derecesi, kastın yoğunluğu, sanığın sosyal durumu, geçmişi, topluma kazandırılması hususlarının göz önünde tutulmasının yanında bu konudaki gerekçenin dosya ile uyumlu olması zorunludur.

Somut olayda ise iştirak halinde suç işleyen suça sürüklenen çocuklardan ... hakkında hüküm fıkrasında "Suçun işleniş biçimi, suçun işlendiği zaman ve yer, meydana gelen zararın ağırlığı” gerekçesi ile temel ceza teşdiden 6 yıl olarak belirlendiği halde, suça sürüklenen çocuk ... hakkında aynı gerekçe ile temel cezanın alt sınırdan 5 yıl olarak belirlendiği, gerekçe kısmında ise suça sürüklenen çocuk ...’in “Adli sicil kaydına yansır geçmişi, suç işlemeye meyilli kişiliği” gerekçesi ile temel cezanın teşdiden belirlendiğinin belirtilmesi karşısında;

suçun işlenişine diğer suça sürüklenen çocuktan farklı bir katkısı, saik ya da amacının olduğuna dair dosyaya yansıyan herhangi bir bilgi olmayan suça sürüklenen çocuk ... hakkında "Suçun işleniş biçimi, suçun işlendiği zaman ve yer, meydana gelen zararın ağırlığı” gibi ölçütlerin yanında “Adli sicil kaydına yansır geçmişi, suç işlemeye meyilli kişiliği” şeklinde 5237 sayılı TCK'nun 61. maddesinde yer almayan gerekçeye dayanılarak, temel cezanın teşdiden belirlenmesine dair yazılı şekilde karar verilmesi,

2-Suça sürüklenen çocukların ihbar üzerine olay yerinde henüz herhangi bir eşya çalmadan yakalandıklarının anlaşılması karşısında, eylemin teşebbüs aşamasında kalması nedeniyle suçun ağırlığına, suça sürüklenen çocukların suç yolunda aldıkları mesafeye göre indirim oranı uygulanması gerekirken gerekçesiz olarak 5237 sayılı TCK'nun 35. maddesi uyarınca indirim oranının alt sınırdan belirlenmesi,

3-Çocuk Koruma Kanunu'nun 34/3. maddesi uyarınca sosyal çalışma görevlisi görevlendirmelerinde incelemeyi yapanlara mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından bilirkişilik esasları çerçevesinde tayin edilecek ücretin Cumhuriyet Başsavcılığının suçüstü ödeneğinden ödenmesi gerekirken yargılama gideri olarak suça sürüklenen çocuk ...’e yükletilmesine karar verilmesi,