Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2009/6940 K.2009/9170

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... Ropid Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirkete kasko sigortalı araçta meydana gelen 2.014.64.-YTL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, davalı sürücünün olayda asli kusurlu olduğunu, davalılar aleyhine Ankara 10.İcra Müdürlüğü'nün 2007/10251 sayılı dosyasında yapılan icra takibine davalıların itiraz ettiğini belirterek, davalıların itirazının iptali ile takibin devamına ve inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Ropid Tur. San. Tic. Ltd. Şti vekili kazaya karışan aracın trafik kaydına göre işleteni müvekkili ise de bu aracın olay tarihinden önce 48 oylığına dava dışı ... Müh. Müş. San. Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığını, artık müvekkilinin işleten sıfatının olmadığını, zarardan sorumlu olmadıklarını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile davalıların Ankara 10.İCra Müdürlüğü'nün 2007/10251 takip sayılı dosyasına yaptıkları itirazın iptaline, 2.014.64.-YL asıl alacak 322.89.-YTL işlemiş faiz olmak üzere toplam 2.337.53.-YTL üzerinden takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, alacak likit olmadığından inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... Ropid Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dava, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı şirketin, işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2918 sayılı KTK'nun hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak,

trafik kaydına rağmen işletenliğin 3.kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3.maddesinde, "işleten araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85.maddesinde ise "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen zorumludurlar" hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydı ile) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda,

o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip bunun sonucu olarakta araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, aracın kayden maliki olan davalı ... Ropid Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından arcın dava dışı MES Teknik Mühendisli Müşavirlik San ve Tic. Ltd. Şti.'ne 48 ay süreli olarak 16.3.2008 tarihli taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesi ile kiralandığı ve aracın plakası da belirtilmek suretiyle dava dışı kiracı şirkete 25.3.2005 tarihinde teslim edildiği savunulmuş; bu savunmaya ilişkin kira sözleşmesi, teslim tutanağı, ibraz edilmiş ise de; bu konuda getirilecek delillerin 3.kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması gerekmektedir.

O halde mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler de gözönünde bulundurularak, davalı şirket oto kiralama şirketi olup, aracını dava dışı Mes. Teknik Mühendislik Müşavirlik San ve Tic. Ltd.

Şti.'ne kiraladığına göre, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği yönünden işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

davalının iştenlik sıfatının devam edip etmediği hususlarının tartışılarak varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken kiralama olayının davalı şirkette dava dışı şirketin iç ilişkisi olduğundan bahisle eksik inceleme sonucu yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.