Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2012/8272 K.2012/14929

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı .... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı taraf aracının müvekkiline ait araca çarparak hasarladığını, davalı ... şirketinin aracı anlaşmalı servise çektirip onarımına onay verdiğini araç tamir edildikten sonra tamir bedelini ödemediğini, onarımı yapan servisin müvekkili aleyhinde ...

16.İcra Müdürlüğü'nün 2010/10957 sayılı dosyasında, 5.264,75 TL tutarındaki tamir bedelinin tahsili istemiyle icra takibi yaptığını, müvekkilinin ferileriyle birlikte 12.7.2010 tarihinde 6.150 TL ödeyerek takibi sonlandırdığını, davalı sürücünün olayda tamamen kusurlu olduğunu, araçta hasar nedeniyle değer kaybının da oluştuğunu belirterek şimdilik 6.150 TL icra dosyasına ödenen hasar bedeli ile 500 TL değer kaybı zararı olmak üzere toplam 6.650 TL.nın ödeme tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı .... vekili, trafikte müvekkili adına kayıtlı olan aracın 1.1.2010 tarihinden itibaren 3 yıllık süre için dava dışı ... Kozmetik .... San. Tic. AŞ.ne kiralandığını, müvekkilinin işleten sıfatının ve sorumluluğunun olmadığını aralarındaki araç kiralama sözleşmesi hükümlerine göre kiracı şirketin işleten sıfatına haiz olup 3.kişilere verilen zararlardan kiracının sorumluluğunun bulunduğunu belirterek davanın kiracı şirkete ihbarını ve reddini savunmuştur.

Dava ihbar edilen ... kozmetik .... San. Tic. AŞ. vekili müvekkili tarafından davalı ....den kiralanan aracın müvekkili şirket çalışanı ...'ın idaresinde iken davacı aracına çarptığını, poliçe limitinde kalan zarardan davalı sigortacının sorumlu olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Genel Sigorta AŞ. vekili, sigortalının kusuru oranında azami 17.500 TL poliçe limiti ile sorumlu olduklarını, araçlarda meydana gelen hasarların uyumlu olmadığını bu nedenle ödeme yapılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 5.137,80 TL hasar bedeli 500 TL değer kaybı olmak üzere toplam 5.637,80 TL tazminatın 12.7.2010 ödeme tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı .... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... Araç Kilama ve ... AŞ. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davalı ....nın işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. 2918 Sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3.kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3.maddesinde "işleten araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 85.maddesinde ise " Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir

teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek dostrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde kira süresinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmediği kabul edilmektedir.

Somut olayda, 9.3.2010 tarihinde davalı .... adına trafikte kayıtlı bulunan... plakalı araç dava dışı ...'ın yönetiminde iken davacıya ait ve kırmızı ışıkta bekleyen davacıya ait ve onun idaresindeki araca arkadan çarpmak suretiyle hasarlanmasına sebebiyet vermiştir. Davacı vekili davalı taraf aracının, trafik sigortacısı, trafik kayıt maliki şirket ve sürücüsü aleyhinde iş bu davayı açarak araçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybı zararını talep etmiştir.

Davalı ... Araç Kiralama ... AŞ. vekili cevap dilekçesinde, kazaya karışan müvekkili adına tarafikte kayıtlı aracın kaza tarihinden önce 1.1.2010 tarihinden itibaren 3 yıllığına dava dışı ... Kozmetik ... San. Tic. AŞ.ne kiralandığını, müvekkilinin işleten sıfatının bulunmadığını, bu nedenle zarardan sorumlu olmadıklarını belirterek davanın dava dışı kiracı şirkete ihbarını talep etmiş ve ilgili araç kiralama sözleşmesini ibraz etmiştir. Dava ihbar edilen dava dışı ...

Kozmetik .... San. Tic. AŞ. vekili 22.3.2011 havale tarihli cevap dilekçesinde, müvekkilinin... plakalı aracı davalı ... Araç Kiralama AŞ.den kiraladığını ve davaya konu kazanın müvekkili şirket çalışanı ...'ın yönetiminde iken meydana glediğini bildirmiştir. Davalı ... Araç kiralama ve .... AŞ. ile dava dışı ... Kozmetik .... San. AŞ. arasında

düzenlenen 1.1.2010 tarihli kira sözleşmesine göre kazaya karışan... plakalı aracın da içinde olduğu 7 ayrı araç dava dışı şirkete kiralanmış olup... plakalı aracın, kiracı şirkete 6.3.2010 tarihinde teslim edildiği, 6.3.2012 tarihinde aracın iade edileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. 1.1.2010 tarihli araç kiralama sözeşmesi ile kazaya neden olan araç yaklaşık olarak 3 yıllığına dava dışı ... Kozmetik .... San. AŞ.ne kiralanmış olup bu sözleşmenin geçerli olduğunun kabulü halinde işleten sıfatının kiracıya geçtiğinin de kabulü gerekir.

Bu durumda mahkemece; yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler de gözönünde bulundurularak davalı ... Araç Kiralama ve .... AŞ., adına kayıtlı aracı dava dışı ... Kozmetik .... San.

AŞ.ne kiraladığına göre, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği hususlarında işleten ve dava dışı kiracı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

davalı şirketin işletenlik sıfatının devam edip etmediği konularının tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme yapılmak suretiyle resmi belge niteliğinde olmayan araç kira sözleşmesinin 3.kişileri bağlamayacağı ve araç malikinin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle yazılı olduğu biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.