Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2013/10305 K.2014/10436

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ile davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; davalı B. Er..'in maliki ve Ş.. E..'in sevk ve idaresindeki aracın H. Ba..'ın maliki E. D..'in sürücüsü olduğu araca arkadan çarpması ve çarpmanın etkisi ile römorkun çamurluğunda yolcu olarak seyahat eden M. Ş..'ün araçtan düşerek vefat ettiğini, davalı araç sürücülerinin kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduklarını, müvekkili kurum tarafından vefat eden M.

Ş.. mirasçılarına ödenmesi gereken destekten yoksun kalma tazminatı olarak 10.11.2010 tarihli dekontla 15.593,00 TL. ödenen destekten yoksun kalma tazminatının ödeme tarihi olan 10.11.2010 tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar H. B..mirasçıları S.. B.. ve İ.. B..'dan ve Ş..

E.. ve diğer dosya borçlularından tahsili için dava konusu icra takibinin yapıldığını davalılar tarafından yapılan itiraz neticesinde takibin durduğunu ileri sürerek takibe yapılan itirazın iptali ile takibin ferileriyle birlikte aynen devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar S.. B.. ve İ..

B..; muris üzerinde trafikte kayıtlı traktörü ölmeden önce yeni traktör aldığı Uşak ilindeki bayiye takas olarak bıraktığını, söz konusu kazanın oluşundan çok önce de vefat ettiğini, icra dosyasında veraset belgesinde ölüm tarihinin görüldüğünü, murisin üzerine kayıtlı olan traktörün önde seyretmekte iken diğer traktör sürücüsünün arkadan çartpığını, arkadan çarptığına göre öndeki araç ile arasına yeterli mesafe koymadan seyrettiğini ve çarptığını, kazaya murisin üzerine kayıtlı plakalı traktör sürücüsünün sebep olmadığını,

diğer traktör sürücüsünün ölüme neden olan trafik kazısının vuku bulmasında %100 kusurlu olduğunu,murisin üzerine kayıtlı traktör sürücüsünün dolayısı ile malikinin bir kusur ve sorumluluğunun söz konusu olamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Ş.. E..; ..plakalı sahibi Ba. E.. olan aracı olay tarihinde kullandığını, karşı taraftaki aracın traktör olduğunu, ama plakasını hatırlayamadığını, bu traktörle kaza yaptıklarını, olay tarihinde traktörün çamurluğunda seyahat eden M. Ş..'ün vefat ettiğini, ölenin yakınlarıyla kendilerinin 03.09.2008 tarihinde verdiği para ve yaptığı yardımlardan dolayı aralarında sulh ve ibraname düzenlediklerini, ayrıca M. Ş..'ün mirasçılarının kendisinin aracının sigortasından da para aldıklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve toplanan kanıtlara göre; murise ait traktör sürücüsünün römorkunün ışıklandırmasını yapmadan yolda seyrettiğinden %50, diğer ... plakalı otomobil sürücüsünün ise dikkatsiz ve tedbirsiz araç kullandığından %30, müteveffa Mustafa'nın ise .. plakalı traktörde kural dışı olarak seyahat ettiğinden %20 oranında kusurlu olduğu,

bu duruma göre ise zoprunlu mali mesuliyet sigortası bulunmayan traktörün kusur oranına göre ölenin anne ve babasının talep edebilecekleri tazminat tutarının 21.582,75 TL olup ölen traktörde ücretsiz ve hatır yolcusu olarak taşındığından BK 42 maddesi uyarınca takdiren %40 oranında hatır taşımacılığı indirim yapıldığında 12.949,65 TL olarak davacının ölenin haklarına halef olarak traktör malikinden talep edebileceği tazminat tutarı olup bu miktara ilişkin davalı Hüseyin Baykal mirasçılarının itirazlarının yerinde olmadığı,

her ne kadar... plakalı traktör maliklerince aracın olay tarihi öncesinde haricen satışının yapıldığı bildirilmiş ise de bu satış ve devrin 2918 sayılı kanunun 20. maddesine göre Noterde yapılmadığında geçersiz olduğu,

ölen Mustafa Şengün mirasçıları bu olay nedeniyle .. plakalı otomobilin zorunlu mali mesuliyet sigorta şirketine karşı otomobil sürücüsünün kusuruna dayalı olarak Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/19 E. 2011/367 K sayılı dosyasında açtıkları davada anne için 22.729,27 TL baba için ise 19.115,77 TL tazminata karar verilip bu tutarlar sigorta şirketince hak sahiplerine ödendiğinden sırf zorunlu mali mesuliyet sigortası bulunmayan traktör kusuruna dayalı olarak yapılan tazminat talebi üzerine ödenen tutar için traktör malikinden talepte bulunulması gerekirken açılan bu dava ile otomobil sürücüsünden de talepte bulunulamayacağı

gerekçesiyle davalılardan S.. B.. ve İ.. B..'ın itirazların iptali ile 12.949,65 TL asıl alacak, bu alacağa takip tarihi olan 23.03.2011 Takip tarihinden itibaren değişen oranlar uygulanmak suretiyle yürütülecek yasal faiz, BK.84.maddesinin uygulanması, icra vekalet ücreti, icra gideri ile sınırlı olarak iptaline,takibin bu miktarlar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, yasal şartlar bulunmadığından İcra inkar tazminat talebinin reddine, davalı Ş..

E..'e karşı açılan davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ile davalılar S.. B.. ile İ.. B.. tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava, trafik sigorta poliçesi bulunmayan aracın 3.kişiye verdiği zarar nedeniyle, davacı tarafından ödenen maddi tazminatın zarar sorumlusundan rücuen tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptaline ilişkindir.Mahkemece davacılar desteğinin hatır için taşındığı gerekçesiyle belirlenen tazminat tutarından BK 42.madesi uyarınca % 40 oranında indirilmiş yapılmıştır.

Öğretide hatır taşıması konusunda bir kavram birliği olmadığı gözlemlenmekte, ancak "hatır için ücretsiz taşıma" ve "aracı hatır için ücretsiz kullandırma" tamlamalarının benimsendiği görülmektedir. Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 818 sayılı BK'nın 43. maddesi (6098 sayılı TBK md. 51) uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Hatır taşımasından ya da kullanmadan sözedebilmek için yaralanan ya da ölen karşılıksız taşınmış olmalıdır. Taşınan veya kullananın yararının sözkonusu olduğu durumda hatır taşıması ilişkisi gündeme geleceğinden işletenin sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilecek ve ödenceden indirim yapılacaktır. Bu bakımdan hatır taşıma ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir.

Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir. Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından sözedilemeyecektir.

Mahkemece, taşımanın hatır için olup olmadığı, tarafların yakınlığı, varsa hatır için taşımanın kimin arzusu ve ne amaçla yapıldığı gibi olayın özel şartları gözönüne alınarak araştırma ve inceleme yapılması, BK'nın 43. madde hükmüne göre tazminattan indirim yapılıp yapılmayacağı karar yerinde tartışılması, sonucuna göre hüküm tesisi gerekmektedir. Somut olaya gelindiğinde davacılar desteğinin babası İ..

Ş..'ün kaza olayının hemen akabinde kollukta verdiği ifade de müteveffa M. Ş..'ün içinde bulunduğu aracın sürücüsü E. D..'i tanımadığını, ancak E. D..'in oğlu olan M. Ş..'ü ağaç kesimi işi yapması için kendisinden izin istediğini beyan etmiştir. Buna göre desteğin, sürücü E. D.. ile birlikte ağaç kesimi işi yaptırılmak için araçta bulunduğu, murisin E. D..'in ekonomik menfaatinin bulunduğunun anlaşılmış olmasına göre hatır taşımasının koşulları oluşmamıştır.

Hal böyleyken, gerekçesi de tam olarak açıklanmadan desteğin yolcu olduğundan bahisle belirlenen zarardan indirim yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2-Mahkemece takip tarihinden itibaren faize hükmedilmiş ise de;davacının ödeme tarihi aynı zamanda zarar sorumlusuna rücu edebilme tarihi olduğundan mahkemece, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz hesaplanarak buna göre hüküm kurulması gerekirken takip tarihinden itibaren faiz hesaplaması yaparak hüküm kurulması doğru görülmemiştir.