Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2014/19815 K.2017/2797

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacılar ve davalı ... ... ve Gıda San ve Tic. AŞ vekillerince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen ....03.2017 Salı günü davacılar vekili Av.... ... ile davalı ... ... ve Gıda San AŞ vekili Av. ... Kırat geldiler. Diğer davalılar tarafından gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraf vekilleri dinlendikten sonra vaktin darlığından dolayı işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmış olup dosya incelendi, gereği düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili, müvekkillerinin oğlu olan ... .. ..'un 01/07/2012 tarihinde ... ...'in kullandığı araçla ... istikametinden Karaman iline giderken içinde bulunduğu aracın karşı istikametten gelen ... idaresindeki ... plakalı kamyon ile çarpışması sonucu vefat ettiğini, kazada aynı araç içerisindeki ... ... ve ... ...'nın da vefat ettiğini, karşı kamyonun asli kusurlu olduğunu, kazaya sebebiyet veren kamyonun trafik sicilinde ... adına kayıtlı olması nedeniyle 2918 sayılı ... 'nun .... maddesi uyarınca malik ve işletenin de sorumlu olduğunu, kazaya sebebiyet veren kamyonun ... ... Ltd. Şti. ünvanı adı altında işletildiğini, müteveffanın 36 yaşında ve bekar olduğunu yaşlı anne ve babası ile birlikte yaşadığını, ailesinin geçimini müteveffanın sağladığını, davacıların yaşlı olduklarından

hertürlü ihtiyaçlarının müteveffa tarafından karşılandığını, oğullarını kaybetmenin müvekkillerini maddi manevi anlamda zor durumda bıraktığını, belirterek müvekkil baba ... için 100.000,00 TL ve davacı anne ... için 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinden ... limiti dahilinde diğer davalılar açısından toplam miktar üzerinden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili; dava konusu kazaya karıştığı bildirilen ... plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet poliçesinin müvekkili şirket nezdinde tanzim edildiğini, poliçede şahıs başına ferdi koltuk sigortası teminatının ....000,00 TL olduğunu, bu tutarda davacı vekiline ödeme yapıldığını, poliçede yeralan ihtiyari mali mesuliyet teminatı trafik poliçesi teminatları üzerinde kalan bir zarar sözkonusu olduğunda devreye girecek olup, davacıların zararının öncelikle trafik poliçesi tanzim eden HDI ... şirketince tazmin edilmesi gerektiğini, haksız davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... ... ve Gıda San ve Tic.A.Ş. vekili; müvekkili şirketin kazaya karışan aracın işletini veya maliki olmadığından husumet yükletilemeyeceğini, araç maliki ve şöförün müvekkili şirketin sigortalı elemanı olmadığı gibi müvekkili şirkete bağlı olarak da çalışmadıklarını, diğer davalı ve araç sahibinin aracı ile sadece müvekkili şirketin mallarını taşımadığını başka kişi ve şirketlerin mallarının da olduğunu, müvekkili şirket ile sadece iş ve sevkiyat olduğunda çalışmak üzere sözleşmesi olduğunu, araç sahibinin kendi adına yük taşımacılığı konusunda vergi mükellefi olduğunu,

aracı ile kendi nam ve hesabına başkalarının mallarını taşıdığını, kaza anında müvekkili şirketin mallarının araçta olmasının işleten sıfatının müvekkili şirkete ait olduğunu göstermeyeceğinin, müvekkili şirketin tanınmış büyük bir şirket olduğunu, kazaya karışan araç üzerinde firma logosu olmasının müvekkili şirketin yoğun reklam faaliyetleri içerisinde olması nedeniyle daha çok kişiye ulaşabilme olanağı olduğundan ticari araçlara da reklam verdiklerini,

kazaya karışan diğer araç sürücüsü... ...'in aşırı hızlı ve alkollü olduğunun olay yeri tutanakları ve doktor raporları ile tespit edildiğini bu nedenle araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunu, müvekkili şirket yönünden gerek işleten sıfatı olmaması nedeniyle gerek husumet yönünden ve esas yönünden reddini savunmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili;kusura ilişkin raporları kabul etmediklerini,ölenin aylık kazancının ve ekonomik durumunun araştırılmasını, ... ... ile imzalanan taşıma sözleşmesinin 01/.../2009 tarihinde yapıldığının belirtilmiş ise de müvekkili ....'in bu sözleşmeyi kazadan sonra imzaladıklarını, müvekkilin taşımacılık işini aldığı ... ...'nin kendisini garantiye almak kastıyla hareket ettiğini, davacıların ... orandaki manevi tazminat isteklerinin reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Mahkemece, Davanın kısmen kabulü ile davacı baba ... için ....000-TL ve anne ... için ....000-TL manevi tazminatın olay tarihi olan 01/07/2012 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile (... şirketlerinin ... poliçesi limitleri dahilinde) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili ile davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ'nin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. 2918 Sayılı ...'nun hükümlerine göre, trafik kaydı işleteni kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir.

Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin ....kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın ....maddesinde "işleten; araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 85.maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut birşeyin zararauğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araçların malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarakta araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse ...'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, davalı araç maliki ... ... ile davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ arasında ....04.2011 tarihli adi yazılı reklam sözleşmesi düzenlendiği, bu sözleşme ile reklam alan araç malikinin aracı üzerinde .... logosunun reklam amaçlı olarak kullanılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar kazaya karışan davalı ... ...'ye ait kamyon üzerinde kaza sırasında "...." logosu bulunmakta ve kazaya karışan kamyonda kaza sırasında davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ'ye ait mallar taşınmakta ise de Mahkemece, davalı kamyon maliki ... ... ile davalı taşıtan ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ arasında taşıma ilişkisinin sürekli olup olmadığı,aralarındaki ticari ilişkinin niteliği net bir şekilde ortaya konmamıştır.Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.

Bu durumda, mahkemece yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerde gözönünde bulundurularak, öncelikle kazaya karışan kamyon maliki ... ...'ye ait ticari defterlerin getirtilerek incelenmesi, davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ ile davalı araç maliki ... ... arasında imzalanan reklam sözleşmesinin ticari deftere kayıt edilip edilmediği, bu sözleşmeye ilişkin araç malikine bir ödeme yapılıp yapılmadığı, araç maliki ile davalı taşıtan ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ arasındaki taşıma ilişkisinin devamlılık arz edip etmediği, aradaki taşıma ilişkisinin ticari bir ilişki mahiyetinde olup olmadığı

araştırılarak K.T.K. 85 maddesi hükmüne göre davalı ... ... ve Gıda San. ve Tic. AŞ'nin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde eksik inceleme hüküm kurulması doğru görülmemiştir.