Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2016/4218 K.2019/2386

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 26.2.2019 Salı günü davacı vekili Av. ... geldi. Davalı tarafından gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı vekili dinlendikten sonra vaktin darlığından dolayı işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmış olup dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalının trafik sigortacısı olduğu aracı sevk ve idare eden davacının yaptığı kazada ölen 3. kişinin hak sahipleri tarafından açılan davada davacının maddi ve manevi tazminattan sorumluluğuna karar verildiğini ve kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiğini, kararın ilamlı icra takibine konu edilmesi üzerine poliçe kapsamında ödeme yapması için davalıya başvurulduğunu, davalının işleten değişikliği gerekçesiyle ödeme yapmaktan kaçındığını,

davacının icra takibi nedeniyle ödediği 73.000,00 TL maddi tazminattan davalının sorumlu olduğunu ve ödemek zorunda olduğu bedeli ödemeyerek davacı aleyhine sebepsiz zenginleştiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 73.000,00 TL'nin davacının ödeme tarihi olan 17.02.2014'ten işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, şirketleri tarafından trafik sigortası yapılan aracın maliki olan ve aracı uzun süreli olarak kiraladığı için işleten sıfatı son bulan sigortalının sorumluluğunu üstlendiklerini, işleten değişikliği nedeniyle

sorumluluklarının son bulduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davaya konu kazayı yapan davacının idaresindeki aracın işleteninin değiştiği, sigorta poliçesinde işleten olarak görünen ... Ltd. Şti'nin işleten sıfatı kalmadığı, KTK'nun 94. ve 95. maddeleri ile ZMSSGŞ'nın A.1. ve C.4. maddeleri gereği sigortacının sorumluluğunun son bulduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm olayı nedeniyle, ölenin yakınlarına davalı sigortanın taraf olmadığı mahkeme kararına ve icra takibine dayalı olarak maddi tazminat ödeyen davacı araç sürücüsünün ödediği bedelin, aracın trafik sigortacısı olan davalıdan sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası işleteni değil, aracı takip eder. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 94. maddesinde, sigortalı aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişinin 15 gün içinde sigortacıya durumu bildirmek zorunda olduğu; sigortacının sigorta sözleşmesini durumun kendisine tebliği tarihi itibariyle 15 gün içinde feshedebileceği; sigortanın fesih tarihinden 15 gün sonrasına kadar geçerli olacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 95. maddesinde ise, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği; ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Bu bakımdan olay tarihini kapsayan ZMSS poliçesinin varlığı halinde KTK'nun 95/2. maddesi gereğince, sigortacının tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin poliçenin iptal edildiği, geçersiz olduğu bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığı gibi haller, sigortacı tarafından 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden, sigortacı zarar görene ödeme yapmak zorunda olacaktır.

Somut olayda; davacının idaresindeyken kaza yapan aracın, davalı tarafından trafik sigortalı olduğu; kazada ölen yayanın hak sahipleri tarafından davacıya karşı açılan dava sonunda davacı aleyhine maddi tazminata hükmedildiği ve davacının toplam 73.000,00 TL'yi (maddi tazminat ve fer'ileri olarak) zarar gören 3. kişilere ödemek zorunda kaldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Mahkemece ZMSS Genel Şartları'nın C.4 maddesi gereği, sigorta sözleşmesinin sözleşmeye taraf olan işleteni takip edeceği. KTK'nun 95/2. maddesi gereğince, sigortacının tazminat yükümlüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin poliçenin iptal edildiği, geçersiz olduğu, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığı gibi hallerin sigortacı tarafından üçüncü kişilere karşı öne sürülemeyeceği; davacının ödeme yapmasının dayanağı olan ...

23. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararıyla, işletenin değişmesi nedeniyle sigortacının dava dışı üçüncü kişi ... Liman İşletmeleri A.Ş'ye karşı sorumluluğunun bulunmadığının saptandığı; araç işleteninin ...

Liman İşletmeleri A.Ş. olduğu ve davacının da bu şirketin çalışanı olarak kazaya karışan aracı sevk ve idare ettiği, araç işleteninin çalışanı olan davacının üçüncü kişi sayılmayıp sigorta poliçesinden yararlanma imkanının bulunmadığı gerekçesiyle, davalı ... şirketinin dava konusu tazminat talebinden sorumlu bulunmadığına karar verilmiştir.

Davacının istemi, işleten tarafından kendisine tahsis edilen araç ile 3. Kişilere verdiği zararı yargı kararı ve icra takibi ile kendisinin ödemek zorunda kaldığı, ödediği bu bedelin, davalı trafik sigortacısından rücuen tahsiline ilişkin olup, davacının giderilmesini istediği zarar, kendisinin doğrudan uğradığı bir zarar değildir. Dava konusu edilen alacak, zarara uğrayan 3. kişilere ödenmek zorunda kalınan bedelden ibarettir. Bu itibarla; davacı, doğrudan kendisinin uğradığı zarardan dolayı talepte bulunmuşcasına, davalı sigortacı karşısında 3. kişi olmadığı için talep hakkının bulunmadığı şeklindeki gerekçe ve kabul yerinde değildir.

2918 sayılı KTK'nun 95/2. maddesi gereği, zarar gören 3. kişilere (somut olayda, kazada ölen yayanın yakınlarına) karşı poliçenin geçersiz olduğu, işletenin değiştiği gibi sebepleri ileri sürme hakkı bulunmayan davalı trafik sigortacısının, zarar gören 3. kişilere yaptığı ödemeyle onların haklarına halef olan davacıya karşı da anılan itirazları ileri süremeyeceği gözetilmelidir.

Açıklanan maddi ve hukuki vakıalar karşısında mahkemece; davalı tarafından düzenlenen ZMSS poliçesi bulunan aracın işleteninin değişmesinin, poliçenin geçerliliğine ve trafik sigortacısının sorumluluğuna etkisine ilişkin yukarıda anılan yasal düzenlemeler; davacının zarar görenlere yaptığı ödeme nedeniyle, onların haklarına halef olarak davalı sigortacıdan talepte bulunduğu hususları gözetilmek suretiyle, davalının hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve hatalı gerekçeyle, yazılı olduğu biçimde davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.