Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2007/10654 K.2008/2310

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden ... ya da ... tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Mahallinde yapılan keşif sırasında bu yönde herhangi bir tespit yapılmamış olduğu halde, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın çiftçinin kendi imkanları ile (... ve havuz suyu) sulanabileceği şeklindeki yetersiz gerekçeye dayanarak ... tarım arazilerindeki ürünler münavebeye alınarak bu arazilerde öngörülen verim miktarlarına göre değer biçilmiş ise de, sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilmeden (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), sulamanın taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı,

dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa ... bir pompalama yada başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan hangi sistemle yararlanıldığı hususları ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmeden, pompajla sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden düzenlenen bilirkişi kurulu raporuna dayalı hüküm kurulması,

2-4330 m2 yüzölçümlü taşınmaz üzerinde 40 yaşlarında 5-5 yaşında 7 dut, 13 yaşlarında 53-7 yaşında 150 ..., 15 yaşlarında 7 ..., 3 armut, 20 yaşında 3 kayısı, 5 yaşında 10 erik ağacı ile ceviz ve ... fidanları bulunmaktadır. Kamulaştırma nedeniyle bedelin tespiti davalarında yerleşmiş uygulama üzerinde meyveli veya meyvesiz ağaç bulunan taşınmaz kapama ... olarak net gelirine göre, zemini ve üzerindeki ağaçları kapsamak üzere değerlendirilir.

Bu nedenle ağaçların taşınmazda kapladıkları ... dikkate alınarak taşınmazın niteliği (kapama ...- kapama dut- kavaklık-kapama karışık meyve) saptanıp -İlçe Tarım Müdürlüğünden bir dekara düşen ..., kayısı, armut, erik ve dut sayısı ile bunlara ait dekar başına ortalama verim, üretim gideri ve kg. başına ortalama satış fiyatını gösterir resmi veriler getirtilip, yine İlçe Tarım Müdürlüğü ve Kavakçılık Enstitüsünden kavakların kaç yaşında ... çağına gelebilecekleri,

bir dekarda kaç kavağın bulunabileceği sorulduktan sonra kavakların bir yılda hasat edilemeyeceği göz önünde tutularak kaç yılda ... durumuna geleceği bilimsel yöntemlerle ortaya konup, brüt geliri bulunup, kamulaştırma gününden (değerlendirme tarihi) ... gününe kadar yapılması gerekecek masraflar da düşülerek kavakların ... durumuna geldiği gündeki net değeri bulunup bu değer, kavakların ... durumuna gelmesi için geçecek yıl sayısına bölünmeli ve bu suretle bir yıllık net gelir bulunduktan sonra bilimsel formül uygulanmak suretiyle (tarım arazisi formülü) hesaplama yapılması- buraların kapama ..., kapama kavaklık olarak değerlendirilmesi,

taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlardan sınır ağacı niteliğinde olanlara ayrıca değer verilmesi, kapama ... dışında kalan açık tarım arazisi bulunması durumunda ise bu kesimin münavebeye alınacak ürünlerin net gelirine göre değerinin bulunması gerekirken zeminin ve ağaçların ayrı ayrı değerlendirilmesi,

3-Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında, iklim koşulları, arazinin topoğrafik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı vb) gözönünde tutulduğunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki (değeri önemli şekilde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve ... bir faktör bulunması hali hariç) ... tarım arazilerinin değerlendirilmesinde kapitalizasyon faiz oranı %5, ... tarım arazilerinde ise %6 olarak alınmaktadır.

Dava konusu taşınmazın ... ya da ... tarım arazisi niteliğinde olduğu açıkça saptandıktan sonra, yukarıda açıklandığı gibi belirlenen bu niteliğine uygun kapitalizasyon faiz oranının esas alınması gerekirken, %6 oranına göre kamulaştırma bedelini tespit eden bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda hüküm kurulması,

4-Bilirkişi kurulunca fidan niteliğinde olan ceviz ve elmalar ile ... ağaçlarına maktuen değer biçilmiştir. Bu ağaçların İlçe Tarım Müdürlüğünden ve gerektiğinde ilgili kurumlardan yaş ve cinsine göre 2006 yılı itibariyle rayiç birim fiyatlarının sorulup buna göre raporların denetlenmemiş olması,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece, yukarıda (1) numaralı bentte belirtildiği üzere taşınmazın ... ya da ... tarım arazisi niteliği açıkça ve denetime olanak verecek biçimde saptanmalı, diğer bentleri de dikkate alır biçimde ek rapor alınmalı ve oluşacak sonuca göre karar verilmedir.