Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2008/12526 K.2009/2285

Dava dilekçesinde Kamulaştırma Yasasının 22. maddesi uyarınca tapu iptali ve tescil istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü

Davacılar vekilleri dava dilekçesinde davalılardan D.S.İ.Genel Müdürlüğünce 585 parsel sayılı taşınmazın 4324 m2’lik kısmının kamulaştırıldığını, kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra kamulaştırılan alanın 483.94 m2’lik kısmının ihtiyaç fazlası olarak diğer davalı Adana Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğüne devredildiğini, 2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 22. maddesi uyarınca taşınmaz mal sahibi olan davacılara gerekli duyurunun yapılmadığını ileri sürerek dava konusu edilen ve tapuda 2465 parsel sayısıyla kayıtlı olan 483,95 m2’lik taşınmazın Maliye Hazinesi adına olan kaydının iptaliyle bedeli karşılığında davacılar adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, dava konusu edilen ve davacılar adına kayıtlı bulunan 8660 m2 yüzölçümlü taşınmazın davalı D.S.İ.Genel Müdürlüğünce kısmen (4324 m2’lik kısmı) kamulaştırıldığı, kamulaştırmanın ve kamulaştırma bedelinin kesinleştiği, bundan sonra kamulaştırılan alanın 483.94 m2’lik kısmının ihtiyaç fazlası olarak kamulaştırmadan terk kararı alındığı ve buranın diğer davalı idareye (Maliye Hazinesine) devredildiği, kamulaştırma işlemi üzerinden davanın açıldığı tarihe göre 20 yıldan fazla bir sürenin geçtiği, hatta kamulaştırma tarihiyle Kamulaştırma Yasasının 38. maddesinin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği tarih arasında da 20 yıldan fazla sürenin geçmiş bulunduğu, bu durumda kamulaştırmadan kaynaklanan her türlü dava hakkının sona erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Yukarıda özetlendiği üzere davacılar 2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 22. maddesi hükmüne dayanarak bu davayı açmışlardır. Öyle ise mahkemece yanlar arasındaki uyuşmazlığın anılan yasa maddesi hükmünce değerlendirilip karara bağlanması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla Kamulaştırma Yasasının 38. maddesinin burada uygulanma olanağı yoktur. Şöyle ki; Kamulaştırma Yasasının Anayasa Mahkemesinin 10.04.2003 gün ve 2002/112 E, 2003/33 K. Sayılı kararıyla iptal edilmiş bulunan 38. maddesi kamulaştırma yapılmış ancak işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırma hiç yapılmamış iken kamu hizmetine ayrılan ya da kamu yararına yönelik bir gereksinime özgülenen ve üzerinde tesis yapılan taşınmaz mallarla ilgilidir. ./..

2008/12526-2009/2285 -2-

Somut olayda dava konusu edilen taşınmaz ise kamulaştırılmış olup kamulaştırma ve bedeli kesinleşmiş bulunmaktadır. Bu nedenle de eldeki davada 38. maddenin koşulları ve dolayısıyla burada uygulama olanağı bulunmadığından mahkemenin bu maddeye dayanarak davanın reddine hükmetmiş olması isabetli değildir.

Davacı yanın davasına yasal dayanak yaptığı 2942 Sayılı Yasanın (4650 Sayılı Yasayla değişik) 22. maddesinin birinci fıkrası hükmünde kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra taşınmaz malın (tamamının veya belli bir kısmının) kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir gereksinime özgülenmesi gereğinin kalmaması halinde bu durumun kamulaştırmayı yapan idarece mal sahibi veya mirasçılarına yöntemince duyurulması, bunun üzerine mal sahibi veya mirasçıların aldığı kamulaştırma bedelini 3 ay içinde ödeyerek taşınmaz malı geri alabileceğini öngörmektedir.

Maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre ise kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idare dışında başka bir idare kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu hizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde yukarıda değinilen birinci fıkra hüküm uygulanmayacak, bu Yasanın 30. veya 1050 sayılı (bunun yerini alan 5018 sayılı) Yasa Hükmüne göre işlem yapılacaktır.

Somut olayda dosyadaki bilgi ve belgeler incelendiğinde kamulaştırmayı yapan idarece (D.S.İ.Genel Müdürlüğü) kamulaştırdığı 4324 m2 yüzölçümlü taşınmazın 483.94 m2’lik kısmının ihtiyaç bulunmadığı nedeniyle kamulaştırmadan terk kararı verilmiş, bu kısım 2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 22. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Adana Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğünün istemi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasasının 5436 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca davalı ... Hazinesi adına tescil edilmiştir.

Açıklanan tüm bu nedenler gözetildiğinde davalı idarelerce 2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 22. maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre gerçekleştirilmiş bulunan işlem karşısında anılan Yasa maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanamayacağından ve dolayısıyla böyle bir durumda kamulaştırmayı yapan idarenin keyfiyeti mal sahibi veya mirasçılarına bildirme zorunluluğu bulunmadığından, sonucu itibarıyla davanın reddine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.