Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2014/11001 K.2015/731

Davacı ... ile davalı ... aralarındaki ... Köyü 809 (İfrazla 1205) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasına dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 25.02.2013 günlü ve 2011/433-2013/65 sayılı hükmün bozulması hakkında Dairece verilen 26.11.2013 günlü ve 2013/12227-2013/16344 sayılı ilama karşı davalı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur. Bu isteğin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davalı vekilinin karar düzeltme istemi üzerine dosya ve eklerinin yeniden incelenmesi sonucunda, mahkeme kararının aşağıda eklenen 1. ve 2. bentte açıklanan nedenlerle ve yine kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın 4 ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanması yönünde getirilen yasal düzenlemeye göre aşağıda eklenen 4. bentte açıklanan nedenle de bozulması gerektiği anlaşılmakla davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 26.11.2013 gün ve 2013/12227 Esas-16344 Karar sayılı ilamının 1.paragrafından sonra gelen "Ancak" kelimesinden sonraki paragrafının başına "3-" numarası yazılması ve "Ancak" kelimesinden sonra 1. bent ve 2. bent olarak;

"1-Kamulaştırma Yasası'nın 4650 sayılı Yasa ile değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevki ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Yine Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarında, iklim koşulları, arazinin topoğrafik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı vb.) gözönünde tutulduğunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki (değeri önemli şekilde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve özel bir faktör bulunması hali hariç) sulu tarım arazilerinin değerlendirilmesinde kapitalizasyon faiz oranı %5, kuru tarım arazilerinde ise %6 olarak alınmaktadır.

Mahkemece mahallinde yapılan 1. keşifte sulamanın pınarbaşından yapıldığı, 2.keşifte ise damlama sistemi ile sulandığı tespiti yapıldığı halde her iki bilirkişi kurulu raporunda sadece taşınmazın yakınında DSİ su kanalı olduğu

belirtilerek bağ vasfı ile sulu-kuru ayrımı olmayan veriler kullanılarak ve %6 kapitalizasyon faizi uygulanarak değer biçilmiştir. Sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilmeden (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), kaynaktan alınan suyun taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı,

dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel pompalama ya da başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan hangi sistemle yararlanıldığı hususları ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmeden, pompalama veya damlama yöntemiyle yapılan bir sulama varsa bunun için yapılacak giderlerinde üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden ve bu şekilde dava konusu taşınmazın sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olduğu yukarıda belirtilen şekilde açıkça saptanmadan, belirlenen niteliğine uygun kapitalizasyon faizi oranının esas alınması gerekirken,

%6 oranına göre kamulaştırma bedelini tespit eden 2. bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulması,

2-Bilirkişilerce, değerlendirmeye alınan bağ vasfına dair 2011 yılı kuru-sulu ayrımı olmayan veriler dikkate alınarak değer tespitinin yapılması," kısımlarının eklenmesi ve yine 3 numaralı bentten sonra 4. bent ve devamındaki paragraf olarak;

"4-Bundan ayrı;

Anayasa Mahkemesi 1. Bölümünün 19.12.2013 tarih ve 2013/817 sayılı kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davada uzun süren bir yargılama sonunda, dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele hükmedilmesinin Anayasanın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kabul edilerek mal sahibine tazminat ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yasa koyucu da, bu hak ihlalini dikkate alarak, 6459 sayılı Kanunun 6. maddesiyle 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürürlük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tescili için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Her ne kadar, getirilen bu faiz hükmü maddi hukuka ilişkin olup, aynı yasanın 29. maddesi gereğince yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanması gerekir ise de.

30.04.2013 tarihinden sonra açılacak davalar için yapılan bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesinin makul süreyi aşan yargılamanın hak ihlali oluşturduğuna ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde, 30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek,

hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla acele el koyma dosyasında tespit edildip bankaya yatırılan bedelin mahkemece hükmedilen bedelden mahsubuyla kalan bedele dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin dolduğu tarihi takip eden tarihten karar tarihine kadar yasal faiz uygulanması gerektiğinden bu yönden de mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar doğrultusunda gerektiğinde yerinde yeniden keşif yapılıp hakimin gözlemi de tutanağa geçirilmek suretiyle taşınmazın sulu ya da kuru tarım arazisi niteliği açıkça ve denetime olanak verecek biçimde araştırılıp saptanmalı, yeniden gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden bilirkişi raporunda değerlendirmeye alınan bağın (üzümün) kuru ve sulu şartlarda ayrı ayrı dekar başına ortalama verim,