Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2015/8097 K.2016/2859

Dava dilekçesinde, yasal danışman atanması istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm kendisine yasal danışman atanan ... tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı dilekçesinde, babası ...'e yasal danışman atanmasını istemiş, mahkemece duruşma yapılmadan dosya üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinde ... hakkında... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2014/49 esas 2014/273 karar sayılı dosyasında ... ... ve Araştırma Hastanesi tarafından 02.04.2014 tarihinde düzenlenen raporda hacir altına alınması gerekmediği ancak müşavir tayininin uygun olduğu, mahkemece dinlenmesinde yarar bulunduğu ve bir yıl sonra karar açısından kontrolünün uygun olduğu ifade edilmiştir. Mahkemece duruşma açmaksızın bu rapor esas alınarak ilgili dinlenmeden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Vesayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 382/2b-19. maddesinde vesayet işlerinin çekişmesiz yargı işi olduğu, 385. maddesinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağı, 317. maddesinde ise, davalıya tebligat yapılması gerektiği düzenlenmiştir.

Aynı Kanunun 320-1 maddesinde: “Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.” hükmü öngörülmüştür. Mahkemece, bu madde hükmü gözetilerek, dosya üzerinden karar verilmişse de, varılan sonucun maddenin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; anılan maddeye göre, duruşma yapmadan karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması gerekir. Başka bir anlatımla, ancak hukukun cevaz verdiği hallerde duruşma açmadan dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi) veya kanunun duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesinde hakime takdir

hakkı tanındığı hallerde dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin İİK.nun 17-18. maddelerinde öngörülen şikayet davası gibi) Kanunun açıkça duruşma açılarak yargılama yapılmasını emrettiği hallerde dosya üzerinden karar verilemez.

Bilindiği üzere Hukuk Muhakemeleri Kanununun hukuki dinlenme hakkı başlıklı 27.maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir.

Hukuki dinlenme hakkının gereği olarak, taraflar duruşmaya çağrılmadan hüküm verilememesi, Anayasanın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur. Aynı zamanda ... Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının da en önemli unsurudur.

Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan... Anayasa’nın 36. maddesi ile 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece davalı taraf, dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle, ilgili hakkında yeniden rapor alınarak duruşma açılmak ve adı geçen dinlenmek suretiyle inceleme yapılması gerekirken, dosya üzerinden inceleme yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.